ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΩΝ ΤΟΥ ΟΗΕ
Σύμφωνα με την παρέμβαση των τεσσάρων Ειδικών Εισηγητών του ΟΗΕ και με
βάση το Διεθνές Δίκαιο:
Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΑΤΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΝΟΜΗ!
Αντίθετα, ορίζει ότι πρέπει να προστατευθεί από το σχέδιο Χαρδαλιά που
απειλεί ευθέως σωρεία ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και τον ίδιο τον
κοινωνικό χαρακτήρα και την κοινωνική προσφορά της Κοινότητας.
Στις 13 Μαΐου 2026 τέσσερις Ειδικοί Εισηγητές του ΟΗΕ (για το δικαίωμα
στη στέγαση, την τροφή, την ακραία φτώχεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα
των μεταναστών) απέστειλαν την Επείγουσα Ειδοποίηση AL GRC 3/2026 προς
την ελληνική κυβέρνηση, με την οποία έθεσαν σοβαρούς προβληματισμούς και
μία σειρά ερωτημάτων για το σχέδιο της Περιφέρειας Αττικής σχετικά με
την επαπειλούμενη παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την απειλή της
ίδιας της Κοινότητας και του κοινωνικού έργου που επιτελεί.
Από τη μεριά της η ελληνική κυβέρνηση άφησε να παρέλθει άπρακτη η
προθεσμία των 60 ημερών που είχε στη διάθεσή της για να απαντήσει,
γεγονός που δεν μας εκπλήσσει από τη στιγμή που είναι πρόδηλο ότι δεν
έχει καμία τεκμηριωμένη και πειστική απάντηση για το παράνομο σχέδιο της
Περιφέρειας Αττικής, το οποίο υπερασπίζεται και προωθεί πλέον ξεκάθαρα
και η ίδια δια των υπουργών της ως κεντρική πολιτική επιλογή.
Μετά την ανακοίνωση καταπέλτη της 27ης Απριλίου 2026 της Διεθνούς
Αμνηστίας, του Ψηφίσματος του Δήμου Αθηναίων της 24ης Ιουνίου, με το
οποίο καλεί την Περιφέρεια να διακόψει το σχέδιό της για τα Προσφυγικά,
να μην γίνει καμία έξωση κανενός κατοίκου και να συνομιλήσει η
Περιφέρεια με την Κοινότητα ως φυσικό συνομιλητή επί του θέματος και
μετά την απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 29 Ιουνίου 2026 ότι δεν
υπάρχει και ούτε και θα υπάρξει καμία χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή
Ένωση για το σχέδιο Χαρδαλιά για τα Προσφυγικά, πλέον και ο ΟΗΕ
προειδοποιεί ρητά ότι η εκκένωση της Κοινότητας παραβιάζει θεμελιώδη
δικαιώματα των κατοίκων των Προσφυγικών αλλά και των κατοίκων της
ευρύτερης περιοχής καθώς θα καταστρέψει ζωτικά δίκτυα αλληλεγγύης και
δομές κοινωνικής ωφέλειας.
Άλλη μία μεγάλη νίκη του πολύμηνου και πολύμορφου αγώνα για την
υπεράσπιση της ζωής, μία νίκη της κοινωνίας και των κινημάτων,
παρακαταθήκη για τους επόμενους αγώνες μας!
Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών
Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο παρέμβασης των τεσσάρων ειδικών εισηγητών
του ΟΗΕ:
ΜΕΓΑΡΟ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ – 1211 Γενεύη 10, Ελβετία
Εντολές του Ειδικού Εισηγητή για την επαρκή στέγαση ως στοιχείο του
δικαιώματος σε επαρκές επίπεδο διαβίωσης και για το δικαίωμα στη μη
διάκριση στο πλαίσιο αυτό· του Ειδικού Εισηγητή για τα ανθρώπινα
δικαιώματα των μεταναστών· του Ειδικού Εισηγητή για το δικαίωμα στην
τροφή· και του Ειδικού Εισηγητή για την ακραία φτώχεια και τα ανθρώπινα
δικαιώματα
Αρ. πρωτ.: AL GRC 3/2026
(Παρακαλούμε να χρησιμοποιήσετε αυτή την αναφορά στην απάντησή σας.)
13 Μαΐου 2026
Εξοχότατε,
Έχουμε την τιμή να απευθυνόμαστε προς εσάς υπό την ιδιότητά μας ως
Ειδικός Εισηγητής για την επαρκή στέγαση ως στοιχείο του δικαιώματος σε
επαρκές επίπεδο διαβίωσης και για το δικαίωμα στη μη διάκριση στο
πλαίσιο αυτό, ως Ειδικός Εισηγητής για το δικαίωμα στην τροφή, ως
Ειδικός Εισηγητής για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών και ως
Ειδικός Εισηγητής για την ακραία φτώχεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα,
σύμφωνα με τα ψηφίσματα 61/16, 58/10, 52/20 και 53/10 του Συμβουλίου
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, θα θέλαμε να θέσουμε υπόψη της Κυβέρνησής σας
πληροφορίες που έχουμε λάβει σχετικά με την κατάσταση της κοινότητας που
διαμένει στο συγκρότημα κατοικιών Προσφυγικά στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας,
στην Αθήνα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουμε λάβει, περίπου 400
άτομα κατοικούν σήμερα στο συγκρότημα και αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο
έξωσης σε περίπτωση εφαρμογής του σχεδίου ανάπτυξης και ανακαίνισης που
προωθούν οι αρχές της Περιφέρειας Αττικής. Παρότι τα κτίρια ενδέχεται να
χρειάζονται στατικό έλεγχο και επισκευές, εκφράζουμε την ανησυχία μας
ότι μια τέτοια έξωση θα οδηγήσει πολλούς ανθρώπους σε κατάσταση αστεγίας
και θα επηρεάσει σοβαρά τα αυτοοργανωμένα προγράμματα κοινωνικής
αλληλεγγύης, καθώς και τις δομές επισιτιστικής υποστήριξης, τα οποία
είναι ζωτικής σημασίας τόσο για τους κατοίκους όσο και για την ευρύτερη
τοπική κοινότητα.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που λάβαμε:
Το συγκρότημα κατοικιών Προσφυγικά στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας αποτελείται
από οκτώ οικοδομικά τετράγωνα με συνολικά 228 διαμερίσματα, τα οποία
κατασκευάστηκαν από το Ελληνικό Δημόσιο μεταξύ των ετών 1933 και 1936
για τη στέγαση των Ελλήνων προσφύγων από τη Μικρά Ασία. Στις αρχές της
δεκαετίας του 2000, το Ελληνικό Δημόσιο σχεδίασε την κατεδάφιση του
συγκροτήματος με σκοπό την εμπορική αξιοποίηση της περιοχής. Οι
περισσότεροι από τους αρχικούς κατοίκους εξαναγκάστηκαν να πωλήσουν τις
κατοικίες τους σε τιμές χαμηλότερες της αγοραίας αξίας ή υπέστησαν
αναγκαστική απαλλοτρίωση. Έτσι, 177 διαμερίσματα περιήλθαν στην
κυριότητα του Δημοσίου. Ωστόσο, 51 ιδιοκτήτες αρνήθηκαν να παραχωρήσουν
τις κατοικίες τους και προσέφυγαν επιτυχώς στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Κατά την περίοδο 2003–2013, τα κτίρια χαρακτηρίστηκαν επισήμως
διατηρητέα ιστορικά μνημεία με σειρά αποφάσεων του Υπουργείου Πολιτισμού
(ΥΠΠΟ/ΔΙΝΕΣΑΚ/Β/803/63030/2003
καθώς και με αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ 3050/2004,
ΣτΕ 3059/2009, ΣτΕ 1507/2010, ΣτΕ 2274/2011 και ΣτΕ 1970/2012).
Παρά τις παραπάνω διοικητικές και δικαστικές αποφάσεις, τα κτίρια, τα
οποία στο μεταξύ είχαν σε μεγάλο βαθμό εκκενωθεί, αφέθηκαν να
υποβαθμιστούν. Με την πάροδο του χρόνου, άτομα που βρίσκονταν σε
κατάσταση ευαλωτότητας και δεν διέθεταν εναλλακτική στέγη κατέφυγαν στα
κενά διαμερίσματα. Έως το 2010, οι κάτοικοι άρχισαν να οργανώνονται
συλλογικά, συγκροτώντας αρχικά τη Συνέλευση και στη συνέχεια την
Κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών.
Σήμερα, περισσότεροι από 400 κάτοικοι από 27 χώρες διαμένουν στο
συγκρότημα. Η κοινότητα περιλαμβάνει οικογένειες με περισσότερα από 50
παιδιά, γυναίκες, ηλικιωμένους, άτομα με χρόνιες ασθένειες, μετανάστες,
αιτούντες άσυλο, πρόσφυγες και άτομα που βρίσκονται σε προγράμματα
απεξάρτησης. Εδώ και 16 χρόνια, η κοινότητα λειτουργεί ως μία από τις
μεγαλύτερες αυτοοργανωμένες γειτονιές της Ευρώπης, διατηρώντας
περισσότερες από 22 ανοικτές, αυτοδιαχειριζόμενες δομές κοινωνικής
αλληλεγγύης, οι οποίες απευθύνονται όχι μόνο στους κατοίκους του
συγκροτήματος αλλά και στον ευρύτερο πληθυσμό της Αθήνας. Οι
σημαντικότερες δομές περιλαμβάνουν:
1. Εκπαίδευση και Φροντίδα Παιδιών: Το «Σπίτι των Παιδιών» και ο
«Αυτοοργανωμένος Παιδικός Σταθμός» λειτουργούν καθημερινά, παρέχοντας
ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που συμπληρώνει το δημόσιο σχολικό
σύστημα. Η δομή αυτή συνεργάζεται άμεσα με τα τοπικά δημόσια σχολεία,
τους συλλόγους γονέων και κηδεμόνων και τις ενώσεις εκπαιδευτικών σε
πανελλαδικό επίπεδο.
2. Υγεία και Αλληλεγγύη: Η «Δομή Υγείας και Κοινωνικό Φαρμακείο» παρέχει
ουσιαστική υγειονομική φροντίδα στους κατοίκους και στους γείτονες που
έχουν ανάγκη, συνεργαζόμενη με δεκάδες αυτοοργανωμένα κοινωνικά ιατρεία
και σωματεία εργαζομένων στον χώρο της υγείας σε όλη την Ελλάδα.
Παράλληλα, η κοινότητα λειτουργεί τη «Δομή Φιλοξενίας Ασθενών και
Συνοδών», προσφέροντας δωρεάν στέγαση σε άτομα που υποβάλλονται σε
θεραπεία στο γειτονικό Αντικαρκινικό Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας», σε άμεση
συνεργασία με το σωματείο εργαζομένων του νοσοκομείου.
3. Επισιτιστική Ασφάλεια: Ο Συλλογικός Φούρνος «Berkin Elvan» παράγει
καθημερινά ψωμί και αρτοσκευάσματα, καλύπτοντας τις ανάγκες τόσο της
κοινότητας όσο και κατοίκων της ευρύτερης γειτονιάς.
4. Προστασία των Γυναικών: Η «Δομή Γυναικών» επικεντρώνεται στην
ενδυνάμωση των γυναικών και λειτουργεί ως κρίσιμο καταφύγιο έκτακτης
ανάγκης για γυναίκες που βρίσκονται σε κατάσταση κρίσης.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που ελήφθησαν, κατά τα έτη 2016, 2019, 2022
και 2024 σημειώθηκαν περιστατικά κατά τα οποία η αστυνομία έκανε χρήση
δακρυγόνων και/ή βίας, με αποτέλεσμα τη σύλληψη ορισμένων κατοίκων, οι
οποίοι στη συνέχεια αθωώθηκαν και αφέθηκαν ελεύθεροι. Οι κάτοικοι
καταγγέλλουν επίσης ότι έχουν τεθεί υπό παρακολούθηση μέσω καμερών
βιντεοεπιτήρησης.
Τον Ιούνιο του 2025, το Υπουργείο Πολιτισμού, η Περιφέρεια Αττικής και η
ΔΥΠΑ (Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης) υπέγραψαν συμφωνία με αντικείμενο
την «Αποκατάσταση τεσσάρων πολυκατοικιών των Προσφυγικών». Οι εργασίες
αποκατάστασης προβλέπεται να χρηματοδοτηθούν με 15 εκατομμύρια ευρώ από
ευρωπαϊκό διαρθρωτικό ταμείο (ΕΣΠΑ – Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο
Αναφοράς). Σύμφωνα με τις πληροφορίες που ελήφθησαν, η συμφωνία αυτή δεν
λαμβάνει υπόψη ότι σήμερα περίπου 400 άνθρωποι κατοικούν στο συγκρότημα
των Προσφυγικών, αντιμετωπίζοντας τα κατοικημένα κτίρια ως εάν ήταν κενά
και παρακάμπτοντας έτσι κάθε υποχρέωση διαβούλευσης με τους κατοίκους ή
πρόβλεψης εναλλακτικής στέγασης.
Τον Ιανουάριο του 2026, ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, σε
συνέντευξή του στο newmoney.gr, επιβεβαίωσε ότι η εκκένωση του
συγκροτήματος προκειμένου να προχωρήσουν οι εργασίες θα πραγματοποιηθεί
από την Ελληνική Αστυνομία (Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη),
προαναγγέλλοντας ουσιαστικά ένα σχέδιο μαζικής έξωσης.
Χωρίς να προδικάζουμε την ακρίβεια των πληροφοριών που λάβαμε,
επιθυμούμε να εκφράσουμε την ανησυχία μας ότι η έξωση από το συγκρότημα
κατοικιών των Προσφυγικών ενδέχεται να οδηγήσει στην αστεγία αρκετές
εκατοντάδες ανθρώπους, μεταξύ των οποίων παιδιά και άλλα ευάλωτα
πρόσωπα, εκτός εάν εξασφαλιστεί κατάλληλη εναλλακτική στέγαση για όλους
όσοι έχουν ανάγκη υποστήριξης.
Η έξωση θα είχε επίσης σοβαρές συνέπειες για το δικαίωμα στην τροφή τόσο
των άμεσα επηρεαζόμενων κατοίκων όσο και της ευρύτερης γειτονιάς. Ο
Συλλογικός Φούρνος «Berkin Elvan», καθώς και οι ευρύτερες
αυτοοργανωμένες δομές κοινωνικής αλληλεγγύης που λειτουργούν στο
συγκρότημα, αποτελούν έναν ζωτικής σημασίας μηχανισμό, οργανωμένο από
την ίδια την κοινότητα, μέσω του οποίου υλοποιείται στην πράξη το
δικαίωμα σε επαρκή τροφή για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Η
αυτοοργανωμένη επισιτιστική υποστήριξη των κοινοτήτων αποτελεί έναν από
τους βασικούς τρόπους υλοποίησης του δικαιώματος στην τροφή για τις
πλέον περιθωριοποιημένες ομάδες του πληθυσμού. Κατά συνέπεια, κάθε
σχέδιο μετεγκατάστασης θα πρέπει να σέβεται και να διατηρεί την
ικανότητα της επηρεαζόμενης κοινότητας να συνεχίσει να οργανώνει
αυτόνομα την επισιτιστική της υποστήριξη.
Θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε ότι το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων
κατοχυρώνει το δικαίωμα κάθε ανθρώπου σε επαρκή στέγαση και ότι κάθε
εναλλακτική λύση στέγασης που παρέχεται πρέπει, προκειμένου να θεωρείται
«επαρκής», να παρέχει νομική ασφάλεια κατοχής, να εξασφαλίζει τη
διαθεσιμότητα υπηρεσιών, υλικών, εγκαταστάσεων και υποδομών, να είναι
οικονομικά προσιτή, να είναι κατάλληλη για κατοίκηση, να είναι
προσβάσιμη, να βρίσκεται σε τοποθεσία που επιτρέπει την πρόσβαση σε
υπηρεσίες και υποδομές, και να είναι πολιτισμικά κατάλληλη. (Βλ. το
Παράρτημα σχετικά με τις αναφορές στο διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων
δικαιωμάτων.)
Μία έξωση χωρίς πρόβλεψη εναλλακτικής στέγασης δεν θα έθετε σε κίνδυνο
μόνο το δικαίωμα των κατοίκων σε επαρκή στέγαση, αλλά και σειρά άλλων
θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στην υψηλότερη δυνατή σωματική
και ψυχική υγεία, το δικαίωμα στην εκπαίδευση, το δικαίωμα στην τροφή,
καθώς και το δικαίωμα στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή. Όλα τα
παραπάνω δικαιώματα πρέπει να απολαμβάνονται από κάθε πρόσωπο χωρίς
οποιαδήποτε μορφή διάκρισης, μεταξύ άλλων λόγω φυλής, χρώματος, φύλου,
αναπηρίας, ηλικίας, γλώσσας, θρησκείας, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων,
εθνικής ή κοινωνικής καταγωγής, περιουσίας, γέννησης ή άλλης κατάστασης.
Παρότι κατανοούμε ότι το συγκρότημα ενδέχεται να χρειάζεται στατικό
έλεγχο και εργασίες αποκατάστασης, παρακαλούμε τις ελληνικές αρχές να
παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τα μελλοντικά σχέδιά τους για τα
κτίρια. Ειδικότερα, θα θέλαμε να ενημερωθούμε για τον τρόπο με τον οποίο
τα σχεδιαζόμενα έργα ανακαίνισης και ανάπλασης, τα οποία σύμφωνα με τις
πληροφορίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα
οδηγήσουν σε βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης τόσο των κατοίκων όσο και
της ευρύτερης τοπικής κοινότητας.
Σε σχέση με τα προαναφερθέντα πραγματικά περιστατικά και τις ανησυχίες
που προκύπτουν, παρακαλούμε να ανατρέξετε στο Παράρτημα περί διεθνούς
δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το οποίο συνοδεύει την παρούσα επιστολή
και παραθέτει τα σχετικά διεθνή νομικά κείμενα και πρότυπα που
συνδέονται με τους ισχυρισμούς αυτούς.
Καθώς, στο πλαίσιο των εντολών που μας έχουν ανατεθεί από το Συμβούλιο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αποτελεί ευθύνη μας να ζητούμε διευκρινίσεις για
κάθε υπόθεση που τίθεται υπόψη μας, θα σας ήμασταν ευγνώμονες για τις
παρατηρήσεις σας επί των ακόλουθων ζητημάτων:
1. Παρακαλούμε να παράσχετε κάθε πρόσθετη πληροφορία ή/και σχόλιο που
ενδεχομένως διαθέτετε σχετικά με τους προαναφερθέντες ισχυρισμούς.
2. Παρακαλούμε να διευκρινίσετε ποια μέτρα πρόκειται να ληφθούν ώστε να
διασφαλιστεί ότι κανένα πρόσωπο δεν θα καταστεί άστεγο ως αποτέλεσμα
ενδεχόμενης έξωσης από το συγκρότημα κατοικιών των Προσφυγικών.
3. Παρακαλούμε να διευκρινίσετε με ποιον τρόπο σκοπεύετε να διασφαλίσετε
τη συμμετοχή των κατοίκων και της τοπικής κοινότητας στη διαδικασία
διαβούλευσης σχετικά με το μέλλον των Προσφυγικών.
4. Παρακαλούμε να παράσχετε πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον
οποίο το Ελληνικό Κράτος θα διασφαλίσει ότι το βέλτιστο συμφέρον των
παιδιών θα παραμείνει πρωταρχικό κριτήριο σε κάθε σχετική απόφαση και,
ειδικότερα, ποια μέτρα θα ληφθούν ώστε να εξασφαλιστεί ότι το δικαίωμα
των παιδιών στην εκπαίδευση δεν θα θιγεί ως συνέπεια μιας έξωσης.
5. Παρακαλούμε να παράσχετε πληροφορίες σχετικά με τους σκοπούς των
σχεδίων ανάπλασης και ανακαίνισης της περιοχής στην οποία βρίσκεται
σήμερα το συγκρότημα των Προσφυγικών και, ειδικότερα, να εξηγήσετε με
ποιον τρόπο τα σχέδια αυτά θα ωφελήσουν τους κατοίκους και την ευρύτερη
τοπική κοινωνία.
6. Παρακαλούμε να εξηγήσετε ποιες εγγυήσεις προτίθενται να θεσπίσουν οι
κεντρικές και τοπικές αρχές —τόσο κατά το χρονικό διάστημα που
εξετάζονται διαφορετικές λύσεις μετεγκατάστασης όσο και μετά από αυτό—
ώστε να διασφαλιστεί ότι οι επηρεαζόμενες κοινότητες θα εξακολουθήσουν
να έχουν πλήρη και απρόσκοπτη πρόσβαση στα υφιστάμενα αυτοοργανωμένα
συστήματα επισιτιστικής υποστήριξης που έχουν αναπτύξει.
7. Παρακαλούμε να παράσχετε πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον
οποίο οι κεντρικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές προτίθενται να
εξασφαλίσουν την παροχή κατάλληλων υπηρεσιών εκπαίδευσης, παιδικής
φροντίδας, υγειονομικής περίθαλψης, και επισιτιστικής υποστήριξης, ώστε
να συμπληρώνουν τα ήδη υφιστάμενα αυτοοργανωμένα και οριζόντια συστήματα
κοινωνικής αλληλεγγύης.
Η παρούσα ανακοίνωση, καθώς και κάθε απάντηση που τυχόν ληφθεί από την
Κυβέρνησή σας, θα δημοσιοποιηθούν μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας
δημοσίευσης των ανακοινώσεων μετά την πάροδο 60 ημερών. Σε περίπτωση που
η Κυβέρνησή σας απαντήσει εντός της προθεσμίας των 60 ημερών, τόσο η
παρούσα ανακοίνωση όσο και η απάντηση ενδέχεται να δημοσιευθούν πριν από
τη συμπλήρωση της προθεσμίας αυτής. Οι σχετικές ανακοινώσεις και
απαντήσεις θα συμπεριληφθούν επίσης στην επόμενη περιοδική έκθεση που θα
υποβληθεί στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Ενόσω αναμένουμε την απάντησή σας, παροτρύνουμε τις αρμόδιες αρχές να
μην προχωρήσουν σε οποιαδήποτε αναγκαστική έξωση και να λάβουν όλα τα
αναγκαία προσωρινά μέτρα για τη διασφάλιση όλων των δικαιωμάτων των
κατοίκων των Προσφυγικών. Παράλληλα, καλούμε τις αρχές να προχωρήσουν σε
ουσιαστική διαβούλευση και εποικοδομητικό διάλογο με την επηρεαζόμενη
κοινότητα, προκειμένου να εξευρεθούν εναλλακτικές λύσεις στέγασης για
τους κατοίκους που κινδυνεύουν με έξωση. Οι εναλλακτικές αυτές λύσεις θα
πρέπει να βρίσκονται σε μικρή απόσταση από το σημερινό συγκρότημα, ώστε
να διατηρηθεί η συνοχή της κοινότητας και η λειτουργία των
αυτοοργανωμένων δομών της, εξασφαλίζοντας παράλληλα την πρόσβαση στις
δημόσιες υπηρεσίες και στα μέσα βιοπορισμού.
Παρακαλούμε επίσης να διαβιβάσετε την παρούσα ανακοίνωση στις αρμόδιες
περιφερειακές αρχές της Αττικής, καθώς και σε κάθε άλλο δημόσιο ή
ιδιωτικό φορέα που ενδέχεται να αφορά.
Αντίγραφο της παρούσας ανακοίνωσης θα διαβιβαστεί επίσης στη Μόνιμη
Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σκοπό να διασφαλιστεί ότι τα
διαρθρωτικά ταμεία που διατίθενται στην Ελλάδα και, σύμφωνα με τις
πληροφορίες, χρησιμοποιούνται για την αποκατάσταση του συγκροτήματος
κατοικιών, δεν θα υπονομεύσουν τον στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον
τερματισμό των εξώσεων που οδηγούν σε αστεγία, όπως αυτός αποτυπώνεται
στη Διακήρυξη της Λισαβόνας για την Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα για την
Καταπολέμηση της Αστεγίας, και ότι τα εν λόγω κονδύλια θα
χρησιμοποιηθούν σύμφωνα με τα άρθρα 1, 7, 24, 25 και 34 του Χάρτη
Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και με τα διεθνή
πρότυπα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Παρακαλούμε δεχθείτε, Εξοχότατε, τη διαβεβαίωση της ύψιστης εκτίμησής μας.
Koldo Casla
Ειδικός Εισηγητής για την επαρκή στέγαση ως στοιχείο του δικαιώματος σε
επαρκές επίπεδο διαβίωσης και για το δικαίωμα στη μη διάκριση στο
πλαίσιο αυτό
Sofía Monsalve Suárez
Ειδική Εισηγήτρια για το δικαίωμα στην τροφή
Gehad Madi
Ειδικός Εισηγητής για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών
Elena Carolina Díaz Galán
Ειδική Εισηγήτρια για την ακραία φτώχεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Αναφορά στο διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Σε σχέση με τα προαναφερθέντα πραγματικά περιστατικά και τις ανησυχίες
που διατυπώνονται, επιθυμούμε να επιστήσουμε την προσοχή σας στους
σχετικούς διεθνείς κανόνες και πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων που
εφαρμόζονται στα ζητήματα που ανακύπτουν από την κατάσταση που
περιγράφεται ανωτέρω.
Θα θέλαμε να αναφερθούμε στο άρθρο 3 της Οικουμενικής Διακήρυξης των
Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στο άρθρο 6 του Διεθνούς Συμφώνου για τα
Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ICCPR), το οποίο η Ελλάδα κύρωσε στις 5
Αυγούστου 1975. Η απόλαυση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο
Διεθνές Σύμφωνο δεν περιορίζεται στους πολίτες των κρατών που είναι
συμβαλλόμενα μέρη, αλλά πρέπει να είναι διαθέσιμη σε όλα τα πρόσωπα,
ανεξάρτητα από την ιθαγένεια ή την έλλειψη αυτής, όπως αιτούντες άσυλο,
πρόσφυγες, μετανάστες εργαζόμενοι και άλλα άτομα που βρίσκονται στην
επικράτεια ή υπάγονται στη δικαιοδοσία του κράτους
(CCPR/C/21/Rev.1/Add.13 (2004), παρ. 10).Το άρθρο 25 της Οικουμενικής
Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αναγνωρίζει το δικαίωμα κάθε
ανθρώπου σε ένα επίπεδο διαβίωσης επαρκές για την υγεία και την ευημερία
του ίδιου και της οικογένειάς του, συμπεριλαμβανομένης της τροφής.
Το άρθρο 11 παράγραφος 1 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Οικονομικά,
Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα (ICESCR), το οποίο η Ελλάδα κύρωσε
στις 16 Σεπτεμβρίου 1985, αναγνωρίζει: «το δικαίωμα κάθε ανθρώπου σε
επαρκές επίπεδο διαβίωσης για τον ίδιο και την οικογένειά του,
συμπεριλαμβανομένης της επαρκούς τροφής, ένδυσης και στέγασης, καθώς και
στη συνεχή βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής του.»
Ερμηνεύοντας τη διάταξη αυτή, η Επιτροπή Οικονομικών, Κοινωνικών και
Πολιτιστικών Δικαιωμάτων (CESCR), στο Γενικό Σχόλιο αρ. 12, υπογράμμισε
ότι παραβίαση του δικαιώματος στην τροφή συντρέχει όταν το κράτος
αποτυγχάνει να εξασφαλίσει το ελάχιστο ουσιώδες επίπεδο προστασίας που
απαιτείται ώστε κανείς να μην υποφέρει από πείνα. Η Επιτροπή επισημαίνει
επίσης ότι ιδιαίτερα μειονεκτούσες ομάδες ενδέχεται να χρειάζονται
ειδική μεταχείριση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προτεραιότητα όσον
αφορά την πρόσβαση στην τροφή. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται σε κοινωνικά
ευάλωτες ομάδες, όπως οι μετανάστες, οι οποίοι μπορεί να χρειάζονται
ειδική κρατική μέριμνα μέσω κοινωνικών προγραμμάτων (Γενικό Σχόλιο αρ.
12, παρ. 13).
Το άρθρο 11 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και
Πολιτιστικά Δικαιώματα κατοχυρώνει το δικαίωμα κάθε ανθρώπου σε επαρκή
στέγαση, χωρίς διακρίσεις. Το Σύμφωνο διευκρινίζει ότι όλα τα δικαιώματα
που κατοχυρώνονται σε αυτό, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος στη
στέγαση, πρέπει να ασκούνται χωρίς καμία διάκριση λόγω: φυλής, χρώματος,
φύλου, γλώσσας, θρησκείας, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων, εθνικής ή
κοινωνικής καταγωγής, περιουσίας, γέννησης, ή οποιασδήποτε άλλης κατάστασης.
Σύμφωνα με το Γενικό Σχόλιο αρ. 4 (1991) της Επιτροπής Οικονομικών,
Κοινωνικών και Πολιτιστικών Δικαιωμάτων, το δικαίωμα στη στέγαση δεν
πρέπει να ερμηνεύεται στενά ή περιοριστικά ως απλή ύπαρξη μιας στέγης
πάνω από το κεφάλι κάποιου ή ως ένα εμπορικό αγαθό. Αντίθετα, πρέπει να
νοείται ως το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να ζει κάπου με ασφάλεια, ειρήνη
και αξιοπρέπεια. Για να θεωρείται μια κατοικία επαρκής, πρέπει: α) να
παρέχει ασφάλεια κατοχής, β) να διαθέτει τις αναγκαίες υπηρεσίες, υλικά,
εγκαταστάσεις και υποδομές που είναι απαραίτητες για την υγεία, την
ασφάλεια, την άνεση και τη διατροφή, γ) να είναι οικονομικά προσιτή, δ)
να είναι κατάλληλη για κατοίκηση, παρέχοντας επαρκή χώρο και προστασία
από το ψύχος, την υγρασία, τη ζέστη, τη βροχή, τον άνεμο, τους δομικούς
κινδύνους και τους παράγοντες που προκαλούν ασθένειες, ε) να είναι
προσβάσιμη, στ) να βρίσκεται σε θέση που επιτρέπει την πρόσβαση σε
εργασία, υπηρεσίες υγείας, σχολεία, δομές παιδικής φροντίδας και λοιπές
κοινωνικές υπηρεσίες, ζ) να είναι πολιτισμικά κατάλληλη. Η Επιτροπή
υπογραμμίζει επίσης ότι τα συμβαλλόμενα κράτη οφείλουν να δίνουν
ιδιαίτερη προτεραιότητα στις κοινωνικές ομάδες που ζουν σε δυσμενείς
συνθήκες και να λαμβάνουν ειδικά μέτρα υπέρ αυτών. Οι πολιτικές και η
νομοθεσία δεν πρέπει να σχεδιάζονται με τρόπο που να ωφελεί ήδη
προνομιούχες κοινωνικές ομάδες εις βάρος άλλων κοινωνικών στρωμάτων
(Γενικό Σχόλιο αρ. 4, παρ. 11).
Προκειμένου μια έξωση να θεωρείται δικαιολογημένη και αναλογική προς τον
επιδιωκόμενο σκοπό, πρέπει να υπόκειται στον έλεγχο ανεξάρτητου και
αμερόληπτου δικαστικού οργάνου πριν από την εκτέλεσή της. Στο Γενικό
Σχόλιο αριθ. 7, η Επιτροπή Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών
Δικαιωμάτων (CESCR) διευκρίνισε ότι, όταν πρόκειται να πραγματοποιηθεί
έξωση, είναι απαραίτητες συγκεκριμένες διαδικαστικές εγγυήσεις, μεταξύ
των οποίων: ουσιαστική διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα, έγκαιρη
και εύλογη προειδοποίηση, παροχή κατάλληλης εναλλακτικής στέγασης μέσα
σε εύλογο χρονικό διάστημα, πρόσβαση σε ένδικα μέσα, και παροχή νομικής
συνδρομής. Σε καμία περίπτωση μια έξωση δεν πρέπει να οδηγεί σε αστεγία.
Το συμβαλλόμενο κράτος οφείλει να λαμβάνει όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε
να διασφαλίζει ότι τα πρόσωπα που αδυνατούν να εξασφαλίσουν μόνα τους
στέγη θα έχουν πρόσβαση σε: κατάλληλη εναλλακτική κατοικία,
μετεγκατάσταση, ή, κατά περίπτωση, πρόσβαση σε παραγωγική γη. Ανεξάρτητα
από το είδος του δικαιώματος κατοχής (ιδιοκτησία, μίσθωση, κατάληψη
κ.λπ.), κάθε πρόσωπο πρέπει να απολαμβάνει έναν βαθμό ασφάλειας κατοχής,
ο οποίος να του εξασφαλίζει νομική προστασία έναντι: αναγκαστικών
εξώσεων, παρενοχλήσεων, και κάθε άλλης μορφής απειλής. Πριν από
οποιαδήποτε έξωση, και ιδίως όταν αυτή αφορά μεγάλες ομάδες ανθρώπων, τα
κράτη οφείλουν να εξετάζουν, σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους, όλες
τις εφικτές εναλλακτικές λύσεις (Γενικό Σχόλιο αριθ. 7, παρ. 11 και 15).
Η αξιολόγηση της αναλογικότητας απαιτεί να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο οι
προσωπικές συνθήκες της οικογένειας που απειλείται με έξωση, αλλά και η
οικονομική κατάσταση του ιδιοκτήτη που επιδιώκει την αποβολή της (CESCR,
López Albán κατά Ισπανίας, 2019, παρ. 10.1 και 11.5).
Το άρθρο 17 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα,
στο οποίο η Ελλάδα προσχώρησε το 1997, κατοχυρώνει το δικαίωμα στην
ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας της
κατοικίας. Το δικαίωμα αυτό προστατεύει κάθε πρόσωπο από παράνομες ή
αυθαίρετες επεμβάσεις. Επομένως, κάθε επέμβαση σε τόπο κατοικίας,
ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς κατοχής του, είναι συμβατή με τα
ανθρώπινα δικαιώματα μόνο όταν: προβλέπεται από τον νόμο,
συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς δικαίου, και είναι εύλογη και αναγκαία
υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις (Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων,
Γενικό Σχόλιο αριθ. 16, 1988, παρ. 3–4).
Τέλος, θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη
Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, την οποία η Ελλάδα κύρωσε το
1993, και ειδικότερα: Άρθρο 16: κατοχυρώνει το δικαίωμα κάθε παιδιού να
προστατεύεται από αυθαίρετες ή παράνομες επεμβάσεις στην ιδιωτική του
ζωή, στην οικογένεια και στην κατοικία του. Άρθρο 27: αναγνωρίζει το
δικαίωμα κάθε παιδιού σε επίπεδο διαβίωσης κατάλληλο για τη σωματική,
πνευματική, ψυχική, ηθική και κοινωνική του ανάπτυξη. Άρθρο 28:
κατοχυρώνει το δικαίωμα του παιδιού στην εκπαίδευση. Άρθρο 3: ορίζει
ότι, σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν παιδιά, το βέλτιστο συμφέρον του
παιδιού πρέπει να αποτελεί πρωταρχική μέριμνα.
—
Ή θα νικήσουμε ή θα νικήσουμε / Either we will win or we will win,
Συνέλευση Κατειλημμένων Προσφυγικών (ΣΥ.ΚΑ.ΠΡΟ.) / Assembly of Squatted
Prosfygika (SY.KA.PRO.)
Μail: [email protected]
Blog: sykaprosquat.noblogs.org
Instagram: @sykapro
Twitter: @Prosfygika
