Του Ν’ Γκουζότο
Η αλήθεια δεν είναι διαφορετική απ’ την ανθρώπινη φύση. Αν ό,τι θεωρείται σαν αλήθεια διαστέλλεται απ’ την ανθρώπινη φύση, αυτό δεν μπορεί να είναι αλήθεια. | Κομφούκιος
Η πραγματικότητα υπάρχει μέσα στο ανθρώπινο μυαλό και πουθενά αλλού. | Τζορτζ Όργουέλ.
Δεν μπορείς να εξαναγκάζεις ανθρώπους να υπακούν πάντα δια της βίας. Γι’ αυτό οι ελίτ χρησιμοποιούν «συστήματα κατήχησης» για να σιγουρέψουν δηλαδή, με συγκατάθεση, αυτό που θέλουν να κάνουν. Νόαμ Τσόμσκι
«Για να μη χάσει το ψωμί του | Στους καιρούς που αυξαίνει η καταπίεση | Κάποιος αποφασίζει να μη λέει πια την αλήθεια | Για της κυβέρνησης τα εγκλήματα για τη διατήρηση της εκμετάλλευσης, μα | Ούτε και να διαδίδει τις ψευτιές της κυβέρνησης, δηλαδή | Τίποτα βέβαια να μην αποκαλύπτει, μα | Και τίποτα να μην ωραιοποιεί. Όποιος έτσι προχωρά | Φαίνεται μόνο να επιβεβαιώνει γι’ άλλη μια φορά πως είναι αποφασισμένος | Και στους καιρούς που η καταπίεση αυξαίνει | Να μη χάσει την αξιοπρέπειά του, μα στην πραγματικότητα | Δεν είναι παρά μονάχα αποφασισμένος | Να μη χάσει το ψωμί του (…)» | Μπέρτολτ Μπρεχτ | Στους ευθυγραμμιζόμενους (1935)
Δεν βόσκει κανείς ατιμώρητος στα λιβάδια της αστικής τάξης, δεν σπουδάζει ατιμώρητος στα πανεπιστήμιά της, δεν διαβάζει ατιμώρητος τα βιβλία της, δεν χρησιμοποιεί ατιμώρητος τις επιστήμες της… σχεδόν ανεπαίσθητα, καταπίνει το δηλητήριο της, παραλύει… | Κάριν Στρούκ. | Ταξική Αγάπη | ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ 1976
Οι φιλελεύθεροι υποστηρικτές των πολιτικών ελευθεριών προειδοποιούσαν ότι οι δυνατότητες συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων από την πλευρά των εταιρειών δημιουργούσαν «μία πρωτοφανή απειλή για τις ατομικές ελευθερίες». Κάποιος επισήμανε «Πρέπει να αποφασίσουμε τι συνιστούν τα ανθρώπινα πλάσματα στην ηλεκτρονική εποχή. Πρόκειται να υπάρχουμε μόνο ως δωρεάν πρώτη ύλη για το εμπόριο;». Ένας επίτροπος ρώτησε «Που πρέπει να τεθεί το όριο;». | Shoshana Zuboff | O καπιταλισμός της παρακολούθησης ελέγχει την επιστήμη και τους επιστήμονες. Τα μυστικά και την αλήθεια | Παρατηρητήριο των Κοινών του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, Οκτώβριος 2020
«Κύριοι δικαστές,
Αν σας περνάει απ’ την ιδέα στα σοβαρά ότι με τις κρεμάλες σας μπορείτε να σταματήσετε το κίνημα που εξωθεί εκατομμύρια γονατισμένων από την καταπίεση εργατών στην εξέγερση, είστε, μα την αλήθεια, πτωχοί τω πνεύματι. Σε παρόμοια περίπτωση, μας κρεμάτε με το δίκιο σας. Έπειτα, είναι το καλύτερο που έχετε να κάμετε. Κρεμάστε μας, μα περιμένετε το τέλος. Αν δεν το βλέπετε, εγώ σας το αγγέλλω. Γύρω σας, κάτω σας, πάνω σας, δίπλα σας, απ’ όλες τις μεριές, τεντώνεται ένα σκοινί, θεριεύει μια φωτιά. Μπορείτε να την αγνοείτε. Δεν θα την αποφύγετε». | Απολογία του Αύγουστου Σπις, καταδικασμένος σε θάνατο δια απαγχονισμού, κρίθηκε ένοχος για βομβιστική ενέργεια εναντίον της αστυνομίας, στην εξέγερση του Haymarket στο Σικάγο τις 4 Μάη του 1886. Παρότι αθώος, εκτελέστηκε το 1887. Λίγο πριν ανέβει στην αγχόνη φώναξε: «θα ‘ρθει η μέρα που η σιωπή μας θα ΄ναι πιο ισχυρή απ’ τις φωνές που στραγγαλίζεται σήμερα».
Το 2016 μαζεύτηκαν στην Οξφόρδη οι σοφοί όλου του κόσμου, συνεδρίασαν και ξανασυνεδρίασαν γιατί είχε προκύψει μεγάλο πρόβλημα κι έπρεπε επειγόντως να βρουν λύση. Το πρόβλημα ορίστηκε ως εξής, κάποιοι υποστήριζαν συνεχώς ότι η αλήθεια δεν είναι μια, αλλά ο καθένας, ανακαλύπτει την αλήθεια του στον κόσμο.
Άρα η αλήθεια είναι πολλαπλή, όσοι και οι άνθρωποι…
Σκέφτηκαν πολύ οι σοφοί – είναι αλήθεια και με χαρά ανακοίνωσαν, ότι γέννησαν μια νέα λέξη που θα επιλύσει αυτό το πρόβλημα, την μετα-αλήθεια. Όλοι χάρηκαν με την εξέλιξη αυτή και το έδειξαν ανακηρύσσοντάς την, λέξη της χρονιάς και αμέσως μετά εισήλθαμε όλοι στη νέα εποχή, του μετά. Σε καθετί που θέλανε να καταργήσουν την σημασία του, το αναβάπτιζαν προσθέτοντας το πρόθεμα μετά. Έτσι προέκυψαν οι λέξεις μετα-πολιτική αλλά και μετα-δημοκρατία.
Το μετά δηλώνει πάντα μια κατάσταση που ακολουθεί, δεν έχει να κάνει σε τίποτα με την εξέλιξη κάποιου πράγματος που μπορεί να είναι, καλή ή κακή. Δηλώνει απλά μια διαφορετική κατάσταση. Έτσι άλλο πράγμα είναι η αλήθεια και άλλο η μετα-αλήθεια.
Ένας φίλος μου έλεγε ότι, δεν υπάρχει η αλήθεια μου, η αλήθεια σου. Η αλήθεια δεν παντρεύεται με κανένα, είναι ορκισμένη γεροντοκόρη. Όταν δημιουργείς αλήθειες, διαπράττεις ένα είδος ύβρεως, που όταν ανθίζει, μεστώνει το στάχυ της πλάνης και το μόνο που μπορείς να θερίσεις, είναι δάκρυα1. Αυτά θέρισε ο κόσμος, στο τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, όταν πρωτοαντίκρισε τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί που ήταν εργοστάσια παραγωγής πτωμάτων, τα οποία η μετά-αλήθεια της ναζιστικής εποχής τα παρουσίαζε, σαν κατσαρίδες. Ορίζοντας πως οι καφέ, ήταν οι Εβραίοι, οι μαύρες, οι Τσιγγάνοι και οι πολύχρωμες, οι ανώμαλοι Ομοφυλόφιλοι. Υπήρξαν κι άλλα έντομα όπως οι σαρανταποδαρούσες, κάποιον τρόπο έπρεπε να βρουν για να εντάξουν και τους ανάπηρους, όσο για τους αποκαλούμενους ΑΜΕΑ, αυτούς απλά τους θεωρούσαν βάρος για την κοινωνία.
Ο Τσόμσκι, έλεγε στο ντοκιμαντέρ, Requiem for the American Dream, ότι όταν θέλει μια εξουσία να απομονώσει μια ομάδα ανθρώπων, αρχίζει να μιλά παρουσιάζοντάς τους άλλοτε σαν βλαβερά και σιχαμένα έντομα που τα πατάς και τα λιώνεις και άλλοτε σαν εχθρούς της πατρίδας, δημιουργώντας αποδιοπομπαίους τράγους που όταν αφανιστούν θα επέλθει ισορροπία στους υγιείς υπηκόους. Έτσι ο Τσόμσκι ήταν κομμουνιστής για τους Αμερικάνους, ο Μπελογιάννης προδότης και πράκτορας των Σοβιετικών για τους Έλληνες, ο Τρότσκι πράκτορας των Άγγλων ιμπεριαλιστών για τους Σοβιετικούς και πάει λέγοντας μέχρι τον Μητσοτάκη που εμφανίζει τον Πολάκη και τον Ρουβίκωνα σαν τους μεγαλύτερους εχθρούς της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Μετα-αλήθεια ή προπαγάνδα
Κάποιοι ίσως να διακρίνουν μια αντίφαση που είναι η εξής, πως είναι δυνατόν να δημιουργήσουν μια λέξη που να περιγράφεται σαν μετα-αλήθεια, το 2016, ενώ την χρησιμοποιούσαν οι ναζί;
Η απάντηση είναι απλή, τότε την ονομάτιζαν προπαγάνδα, με το πέρασμα του χρόνου κράτησε μόνο το α πέταξε το μηδενιστικό ο, τα βαρετά π που θυμίζουν τραπέζια με κοντό το ένα πόδι και με καινούργια γράμματα εμφανίστηκε να δηλώνει το ίδιο αλλά με άλλο περιτύλιγμα, γιατί η προπαγάνδα είναι άσχημη λέξη, ενώ η μετα-αλήθεια σου δίνει την αίσθηση ό,τι… μπορεί να είναι και αλήθεια…
Ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα που σαν στόχο έχει να ζουν βασιλικά πέντε με έξι χιλιάδες οικογένειες που είναι οι ιδιοκτήτες του πλανήτη Γη, άλλη μια ύβρις, όπου ένα είδος με ιστορία μερικών χιλιάδων ετών, πιστεύει ότι κατέχει έναν ζωντανό οργανισμό όπως είναι η Γη, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία και δεν είναι της παρούσης. Η ιστορία δείχνει ότι πέντε με έξι χιλιάδες οικογένειες είναι ιδιοκτήτες μιας κοινωνίας οκτώ δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Και το χειρότερο είναι… ότι όλοι λίγο πολύ έχουν πειστεί γι’ αυτό, θεωρώντας το νομοτελειακό.
Το βρήκαμε από τους παππούδες μας και δεν μπορεί ν’ αλλάξει…
Η ερώτηση πως ελέγχουν αυτό το πλήθος, έχει σαν απάντηση, με την χρήση τεχνικών προπαγάνδας που τις ονομάζουν επικοινωνία, οι οποίες δημιουργούν την μετα-αλήθεια που ζούμε σήμερα. Ο αγώνας τους είναι διαρκής και ανελέητος. Ακόμα κι όταν χάσουν, αυτοί συνεχίζουν γιατί ξέρουν ότι ο χρόνος είναι υπέρ τους, πάντοτε οι εχθροί διαβρώνονται από το χρήμα ή την εξουσία. Είναι απλά ζήτημα χρόνου. Πόσοι κινέζοι δισεκατομμυριούχοι είναι μέλη της κεντρικής επιτροπής του κόμματος άραγε;.. Μιλώ για το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας.
Πώς επιβάλλεται όμως μια μετα-αλήθεια;
Πρώτα και κύρια χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα δίκτυο για την μεταφορά της θέσης που θέλεις να ανασκευάσεις, π.χ. οι κομμουνιστές είναι εχθροί κάθε ελεύθερου ανθρώπου, ή ότι η απληστία είναι μέγιστη αρετή. Το δίκτυο αυτό αποτελείται από τα ΜΜΕ (εφημερίδες, τηλεόραση, ραδιόφωνο) και το ίντερνετ. Τα λεγόμενα ΜΜΕ εκτός σπανίων εξαιρέσεων έχουν περάσει στα χέρια μεγάλων οικονομικών ομίλων. Έχουμε λοιπόν τα μεγάλα αφεντικά να ορίζουν πλέον τι αποτελεί είδηση. Πάντοτε θα βρίσκεται ένας πρόθυμος δημοσιογράφος να την γράψει και να την αναλύσει σύμφωνα με την θέληση αλλά και υποστήριξη του αφεντικού. Η είδηση είναι η δουλειά των μυρμηγκιών, των δημοσιογράφων. Οι ειδήσεις θα πρέπει να είναι ολιγόλογες, οπτικά βουτηγμένες στο συναίσθημα έτσι ώστε ο κόσμος να είναι ανοικτός στη θυματοποίηση. Αυτό σου δίνει την δυνατότητα δημιουργίας αποδιοπομπαίων τράγων που μπορεί το πλήθος να κυνηγά για να εκτονώνεται. Η παρουσίαση των καναλιών για τους πρόσφυγες, ως πηγή μόλυνσης για την κοινωνία, περιγράφει την διαρκή προσπάθεια διαχωρισμού που γίνεται ανάμεσα σε μας (ιερή αθάνατη και πανέμορφη φυλή) και τους άλλους (αιμοδιψείς παιδόφιλους βιαστές μουσουλμάνους, «αράπηδες» από την Αφρική, «αδελφές» από την διπλανή συνοικία ή όποιον άλλον διαφέρει και δεν γεμίζει το μάτι του νοικοκυραίου). Η γλώσσα, πολιτικά ορθή, έτσι ο αράπης μεταφράζεται σε έγχρωμος, οι «αδελφές» ΛΟΑΤ κοινότητα+ και οι αιμοδιψείς παιδόφιλοι βιαστές μουσουλμάνοι συνέχισαν να είναι αιμοδιψείς παιδόφιλοι και βιαστές μουσουλμάνοι, γιατί αποτελούσαν ανέκαθεν τους εχθρούς της χριστιανικής Ευρώπης.
Ο λόγος, πάντα πληθυντικός γιατί η ευγένεια το απαιτεί, άλλωστε οι αρχαίοι Έλληνες ήταν «αγροίκοι» όταν απευθυνόντουσαν σε κάποιον στον ενικό, θεωρώντας το, ένδειξη ελευθερίας και σεβασμού, είτε στην λεγόμενη… δημοκρατική Αθήνα, είτε στην μιλιταριστική Σπάρτη των δύο βασιλιάδων.
Ο Ρόμπερτ Φισκ συζητά με τον σκηνοθέτη της ταινίας, Τhis is not a movie, Γιούνγκ Τσανγκ.
Στις ιστορίες των ανθρώπων κρύβεται η αλήθεια την οποία κυνηγά ο δημοσιογράφος, όχι στις συνεντεύξεις τύπου, εκεί κατοικεί η επίσημη άποψη της εξουσία. Ο σωστός δημοσιογράφος είναι υποχρεωμένος να αμφισβητεί και να συγκρούεται με την εξουσία. Αυτά δήλωνε ο μακαρίτης Ρόμπερτ Φισκ, πολυβραβευμένος Βρετανός δημοσιογράφος της βρετανικής εφημερίδας-ιστοσελίδας «Independent», στη Μέση Ανατολή για περισσότερα από τριάντα χρόνια και πρωταγωνιστής, της εμβληματικής ταινίας Τhis is not a movie του 22ου φετινού Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και συνέχιζε λέγοντας, ότι ο δημοσιογράφος σκαλίζει όσο πιο βαθιά μπορεί ψάχνοντας την αλήθεια, όχι την προσωπική του αλήθεια, αλλά την αλήθεια, την οποία και μεταφέρει ξέροντας ότι δεν θα κερδίσει ποτέ. Αντίθετα θα χάσει ένα κομμάτι του εαυτού του αν σταματήσει να το κάνει.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………
Λειτουργίες ακούγονταν από το ραδιόφωνο των Ενόπλων Δυνάμεων κάθε δύο – τρεις ώρες, και κάπου άκουσα ένα στρατιωτικό ιερέα της 9ης Μεραρχίας ν’ αρχίζει έτσι, «Ω Θεέ μου, βοήθα μας να μάθουμε να ζούμε μαζί ΣΟΥ με πιο δυναμικό τρόπο σ’ αυτούς τους καιρούς τής απώλειας, να Σε υπηρετούμε όσο πιο καλά μπορούμε στον αγώνα μας, ενάντια στους εχθρούς ΣΟΥ…» Ιερός πόλεμος, Τζιχάντ, ένας ματοβαμμένος θεός που θα κοιτούσε αδιάφορος το αίμα δέκα γενιών, αν τόσο χρειαζόταν να γυρίσει ο τροχός.
……………………………………………………………………………………………………………………………..
Την ώρα που ακόμα γίνονταν οι τελευταίες μάχες κι έπεφταν τα τελευταία πτώματα, η Διοίκηση πρόσθεσε το Ντακ Το στον κατάλογο των νικών μας, μια αντανακλαστική κίνηση που υποστηρίχτηκε απ’ το σώμα Τύπου τής Σαϊγκόν αλλά ούτε για ένα λεπτό απ’ τους δημοσιογράφους που ήταν εκεί, που το είδαν από μερικά μέτρα ή ίντσες μακριά, κι αυτή η τελευταία «προδοσία» των δημοσιογράφων πρόσθεσε κι άλλη πικρία σε μια ήδη σάπια κατάσταση, αφήνοντας το στρατηγό διοικητή της 4ης ν’ αναρωτιέται μεγαλόφωνα μπροστά μου αν όλοι οι Αμερικανοί ήμασταν μαζί ή όχι σ’ αυτόν τον πόλεμο. Είπα πως νόμιζα πως ήμασταν. Σίγουρα ήμασταν…
……………………………………………………………………………………………………………………………..
Αυτό ήταν ένα απόσπασμα από το βιβλίο Κουρέλια, ένα μυθιστόρημα μαρτυρία για τον πόλεμο του Βιετνάμ, γραμμένο από τον Μάικλ Χερ, δημοσιογράφο απεσταλμένο του περιοδικού Esquire. Ο Χερ σε ηλικία εικοσιεπτά χρονών βρέθηκε το 1967 στην Σαϊγκόν με τη συμφωνία να στέλνει μια ανταπόκριση τον μήνα στο περιοδικό. Βρισκόταν μόλις στον δεύτερο μήνα, αραχτός με μια παρέα πρασινοσκούφηδες στο Δέλτα του Μεκόνγκ, πίνοντας μπάφους από ποιοτική βιετναμέζικη φούντα, οι Αμερικάνοι την λαλούσαν μαριχουάνα. Ενώ κοιτούσε τον ήλιο που είχε χαθεί, μαγεύτηκε από τα βεγγαλικά που έσκαγαν στον ουρανό, ήταν η πρώτη νύχτα της γιορτής του Τετ – βιετναμέζικης πρωτοχρονιάς ή αλλιώς το Νέο Έτος της Σελήνης, που γιορτάζεται με ένα όργιο λουλουδιών και πάρα-πάρα πολλά πυροτεχνήματα. Ξενέρωσε απότομα, όταν συνειδητοποίησε ότι τα βεγγαλικά δεν ήταν μόνο στον ουρανό αλλά έσκαγαν και δίπλα του. Την ίδια ώρα άρχισε να βλέπει παντού σώματα να σφαδάζουν ή να γίνονται κομμάτια και ο ίδιος το μόνο που μπορούσε να κάνει, ήταν να κρυφτεί σ’ ένα χαντάκι και να καταγράφει στην μνήμη του, το μακελειό που ακολούθησε.
Το δεδομένο του ήταν ότι για δεκαοκτώ μήνες θα βρισκόταν παρέα με τους φαντάρους, φτωχά Αμερικανάκια της εργατικής τάξης, στην καρδιά του σκότους όλοι μαζί, θύματα και θύτες. Η γραφή του παραληρηματική όσο και η παράλογη πραγματικότητα που ζούσαν οι εισβολείς Αμερικάνοι. Μιλά για λασπωμένες περιπολίες μέσα σε παρθένα δάση, γεμάτες από φόβο και θάνατο, ακρωτηριασμένους νεοσύλλεκτους, αποκτηνωμένους φαντάρους. Μιλά για ναρκωτικά και ροκ αλλά και για άφθονες προλήψεις (το τάχα τυχερό κράνος), παρουσιάζοντας έναν σουρεαλιστικό πόλεμο που δεν είχε τίποτα το ηρωικό. Τίποτα απ’ ότι έγραψε δεν προερχόταν από τις επίσημες ενημερώσεις των εκπροσώπων τύπου του Αμερικανικού στρατού, όλα ήταν από πρώτο χέρι εμπειρίες οι οποίες τον φιλοδώρησαν με τον εφιάλτη που τον ακολούθησε όταν επέστρεψε στην Αμερική. Ήταν ο ίδιος εφιάλτης που ακολούθησε τους χιλιάδες βετεράνους που επέζησαν είτε αρτιμελείς είτε σακατεμένοι. Είχαν όλοι τους την σακατεμένη ψυχή του νικητή. Ο Χερ ήταν ίσως ο πρώτος Αμερικάνος δημοσιογράφος που μέσα από τα κείμενά του, είπε μια μεγάλη αλήθεια στον κόσμο για τον πόλεμο του Βιετνάμ, ότι οι Αμερικάνοι βετεράνοι που αυτοκτόνησαν, ήταν περισσότεροι από αυτούς που σκοτώθηκαν από τους Βιετκόνγκ. Ήταν άλλωστε κι ο τελευταίος πόλεμος που οι δημοσιογράφοι κάλυψαν ελεύθερα, δείχνοντας πόσο παράλογα αδιέξοδος ήταν.
Ανέφερα αυτές τις δύο περιπτώσεις δημοσιογράφων θέλοντας να καταδείξω ότι οι ειδήσεις χρειάζονται δημοσιογράφους που είναι αποφασισμένοι να γράφουν την αλήθεια ερχόμενοι σε σύγκρουση με την εξουσία, αλλά και με τα αφεντικά τους που στηρίζουν την εξουσία.
Στα ΜΜΕ, αυτού του είδους οι δημοσιογράφοι δεν έχουν καμία θέση.
Συνήθως είναι οι πρώτοι που απολύονται.
Στα ΜΜΕ, ευδοκιμεί μόνο το είδος των δημοσιογράφων που δέχονται να στηρίξουν την μετα-αλήθεια που αναπαράγει το σύστημα. Δημοσιογράφοι που κρατούν ίσες αποστάσεις από ειδήσεις που αφορούν την εξουσία. Αυτό είναι κάτι που βλέπουμε μπροστά στις οθόνες μας κάθε μέρα τα τελευταία επτά χρόνια, για παράδειγμα ήταν σκάνδαλο ή σκευωρία η υπόθεση της NOVARTIS;..
Η πανδημία της κορόνας ήταν ένα πείραμα θανατοπολιτικής ή μια πολύ κακιά αρρώστια;..
Μια μέγιστη ερώτηση που θα ήθελα εγώ να κάνω, θα ήταν γιατί σε μια αρρώστια που η θνησιμότητα άγγιζε το 0,015% και υπήρχαν φάρμακα, είτε των αντισωμάτων που πήρε ο Τραμπ, είτε άλλα φάρμακα, οι Εθνικοί Οργανισμοί Φαρμάκου των χωρών έτρεξαν να εγκρίνουν πρόωρα κοντά στα… έντεκα εμβόλια, μετατρέποντας όλους μας σε πειραματόζωα;…
Η έκθεση του Λύτρα, που περιέγραφε με σαφήνεια και με νούμερα που δεν θα μπορούσε κανείς να αμφισβητήσει, περνά στα ψιλά των ειδήσεων, συνοδευόμενη από περίεργα σχόλια του στυλ, ότι έχει μεθοδολογικά προβλήματα μη λαμβάνοντας υπόψιν κρίσιμες παραμέτρους: όπως ο χρόνος παρέλευσης από τον εμβολιασμό μέχρι να νοσήσει ο άρρωστος ή την μετάλλαξη του ιού. Τελειώνοντας προσθέτουν – με νόημα, ότι η δημοσίευση μιας έκθεσης κάνει καλό στο βιογραφικό.
Κάνεις τους όμως δεν απαντά για το 98% των διασωληνομένων που πέθαναν, ποσοστό παρόμοιο με το ποσοστό των ανθρώπων που πεθαίνουν από πυροβολισμό στο κεφάλι.
Μια άλλη ερώτηση που έρχεται στο μυαλό μου είναι αν τα Τέμπη ήταν μια κακιά στιγμή ενός σταθμάρχη ή ένα τριπλό έγκλημα;.. Που εξαφανίστηκε εκείνη η πυρόσφαιρα;.. Αυτή, από τα έλαια σιλικόνης που δεν αναφλέγονται…
Αυτού του είδους τις ερωτήσεις θα τις διαβάσει κάποιος μόνο σε, ελεύθερα από συμφέροντα, εγχειρήματα ενημέρωσης ελεύθερων ανθρώπων-πολιτών και όχι στα συστημικά ΜΜΕ των ιδιοκτητών που κατασκευάζουν πολίτες-υπηκόους καταναλωτές.
Πως χειραγωγούμε ένα λαό, κατασκευάζοντας συναίνεση;
Ο Νόαμ Τσόμσκι παρουσίασε τους τρόπους χειραγώγησης του κοινού με σκοπό την δημιουργία του υπηκόου καταναλωτή, ξεκινώντας με μια παραδοχή του Τζον Λοκ ότι, οι εργάτες και οι βιοπαλαιστές γενικότερα πρέπει να διδάσκονται αυτά που πρέπει να πιστεύουν. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού «δεν θα πρέπει να γνωρίζει και γι’ αυτό, θα πρέπει να πιστεύει».
Ζούμε σε μια βαθιά ταξική κοινωνία όπου η εξουσία προστατεύει τα συμφέροντα των ιδιοκτήτων της κοινωνίας σε βάρος της ίδιας της κοινωνίας. Μέσα στην κοινωνία μαίνεται μια ταξική και ιδεολογική διαμάχη στην οποία μια άρχουσα τάξη, εγώ τους αποκαλώ ιδιοκτήτες του κόσμου, επιβάλλει τα συμφέροντά της στο υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο. Ο αγώνας αυτός εξ αρχής είναι άνισος γιατί οι ιδιοκτήτες του κόσμου ελέγχουν την εξουσία, τα μέσα παραγωγής και μέσω των ΜΜΕ, την επικοινωνία. Η μόνη απάντηση που έχει να προτάξει ο λαός, είναι η δύναμη του πλήθους, που είναι αμέτρητο σε σχέση με την άρχουσα τάξη των ιδιοκτητών αλλά και των υπηρετούντων υπαλλήλων τους. Για παράδειγμα μπορείτε να δείτε που πιάνουν δουλειά οι πρώην υπουργοί και πρωθυπουργοί όταν αποσύρονται, συνήθως μετά από βαριά ήττα, από την πολιτική.
Για να ξεπεραστεί το πρόβλημα του πλήθους, έπρεπε να δημιουργηθούν συνθήκες συναίνεσης μέσα στην κοινωνία. Η Θάτσερ, ο Ρέιγκαν, η Μέρκελ αλλά και ο Τραμπ, με εκλογές βγήκαν. Κάποιοι απ’ αυτούς μάλιστα έσπασαν και ρεκόρ παραμονής στην εξουσία. Τον μέγιστο ρόλο σε αυτό τον έπαιξε η επικοινωνία, αυτό που ο Γκράμσι αποκαλούσε πολιτισμική ηγεμονία της άρχουσας τάξης, μέσω της οποίας επιβάλλεται μια ηγεμονική ιδεολογία χωρίς τη χρήση βίας. Αυτό που κάποτε έλεγε ο Ιγνάσιο Ραμονέ, ότι η άρχουσα τάξη δεν χρειάζεται πλέον τα τανκς, έχει την τηλεόραση και μπορεί να επιβάλει τα πάντα. Και ξεκαθάριζε προφητικά, ο Μάρσαλ ΜακΛούαν με τον αφορισμό του: «Το μέσον είναι το μήνυμα».
Από το 1969 ο Μάρσαλ ΜακΛούαν εξηγούσε τον τρόπο της σημερινής παντοδυναμίας των κοινωνικών δικτύων. Αυτά με την συνδρομή της τηλεόρασης, δημιουργούν την κοινωνία της μη σκέψης.
Πως το κατορθώνει όμως;
Οι Χέρμαν και Τσόμσκι στο έργο τους «Κατασκευάζοντας συναίνεση», παρουσίασαν το μοντέλο προπαγάνδας που κατασκευάζει την συναίνεση στην κοινωνία. Θεωρώντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική κοινωνική συναίνεση, λόγω των ταξικών πολιτικών που προωθούνται, αυτή πρέπει να κατασκευαστεί μέσω της χειραγώγησης. Το μοντέλο προπαγάνδας έχει πέντε βασικά φίλτρα:
1. Ιδιοκτησία των ΜΜΕ. Όταν ελέγχει κάποιος τα δίκτυα ενημέρωσης, ελέγχει την ροή αλλά και το είδος της πληροφορίας που περνάει προς τον κόσμο. Από την Νέα Υόρκη, το CBS και τους NEW YORK TIMES, μέχρι την Αθήνα του Μαρινάκη, (Μέγκα, Βήμα, Νέα, Παραπολιτικά, και δεν ξέρω εγώ πόσες οπαδικές), τον Βαρδινογιάννη (Σταρ, Άλφα), τον Αλαφούζο (Σκάι, Καθημερινή), τον Κυριακού (Αντένα, Μακεδονία) και τον Σαββίδη (ΟΡΕΝ, Έθνος) οι διαφορές είναι αμελητέες. Αυτός που ελέγχει το μέσον επιλέγει ποια γεγονότα και πληροφορίες αξίζουν να μεταδίδονται αλλά και με ποιον τρόπο. Η συγκέντρωση των μέσων στα χέρια μιας μικρής ομάδας ανθρώπων αποτρέπει την είσοδο ανεξάρτητων και αυτόνομων δικτύων ενημέρωσης ή δυσκολεύει τρομερά την λειτουργία των ήδη υπαρχόντων, λόγω της έλλειψης της χρηματοδότησης που απαιτείται για να λειτουργήσει οποιοδήποτε μιντιακό εγχείρημα ενημέρωσης.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Η ελευθερία στην ενημέρωση προϋποθέτει πάνω απ’ όλα, την άμεση χρηματοδότηση με την μορφή της δωρεάς από τον κάθε αναγνώστη. Τα χρήματα που απαιτούνται είναι λίγα, όσα μπορεί ο καθένας να διαθέσει από το υστέρημά του. Είμαστε το πλήθος και μπορούμε να στηρίξουμε οτιδήποτε μας ανοίγει ένα ελεύθερο παράθυρο στην πραγματικότητα*.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Τον βασικό ρόλο στα ΜΜΕ τον παίζουν οι δημοσιογράφοι-παρουσιαστές, οι οποίοι δηλώνουν δημοσιογράφοι και αυτοθαυμάζονται ως τέτοιοι, αλλά δεν είναι τίποτε άλλο από παρουσιαστές ειδήσεων και διευθυντές έτοιμων συζητήσεων που κρατούν συγκεκριμένο χρόνο, γιατί μετά διακόπτουν για διαφημίσεις. Οι συζητήσεις είναι σχεδιασμένες να αναπαράγουν το σκηνικό όπου δύο αντίπαλοι, κυβέρνηση και αντιπολίτευση συγκρούονται με στόχο την εξουσία. Κάποιες φόρες όπως το δίπολο Καραμανλικής ΝΔ – Σημιτικού ΠΑΣΟΚ, ήταν τόσο ίδιοι που στο τέλος μπερδεύτηκαν και οι ίδιοι και βρέθηκαν στη ΝΔ του ΚυΜ Τσο Τάκη. Στην Αμερική το έργο παίζεται ανάμεσα σε δύο κόμματα με ίδιο όνομα, Ρεπουμπλικάνος σημαίνει Δημοκρατικός. Καμία άλλη ιδεολογία δεν γίνεται να υπάρξει κι αν τυχόν προκύψει τότε κάνουμε το αδύνατο δυνατό να επανέλθουμε στην προηγούμενη κανονικότητα, δύο ιδεολογίες, μια πολιτική.
Ο Ρόμπερτ Φισκ έλεγε ότι δουλειά του δημοσιογράφου, δεν είναι η αντικειμενικότητα, αλλά η παρουσία του και η – σε βάθος, έρευνα των στοιχείων που απαρτίζουν την είδηση, την οποία θα καταγράψει με τρόπο, που να θυμίζει γράμμα σε φίλο. Όσο πιο πολύ ερευνά τόσο πιο πολύ θα αναδεικνύει την προσωπική του ματιά, θα αποτυπώνει τον θυμό του αλλά και την έκπληξή του και τα γραφτά του, θα αποκτούν χαρακτήρα. Η δουλεία του δημοσιογράφου είναι υποκειμενική και είναι να ελέγχει την εξουσία.
Στην Ελλάδα κάνουμε ακριβώς το αντίθετο που αποτελεί και ορισμό της μετα-αλήθειας, ο δημοσιογράφος πρέπει, να είναι αντικειμενικός. Ας πάρουμε για παράδειγμα την πιο λάιτ, γι’ αυτό και πιο επικίνδυνη εκδοχή δημοσιογράφου-παρουσιαστή, του Σταύρου Θεοδωράκη. Ο ίδιος αυτοθαυμάζεται ως άριστος και σούπερ αντικειμενικός παρότι ανόητοι σαν εμένα, δεν μπορούν να καταλάβουν την αντικειμενικότητά του. Σκέφτομαι την υγρή συνέντευξη του ΚυΜ Τσο Τάκη στον Alpha για τα Τέμπη, το πρώτο πράγμα που λέει ο δημοσιογράφος – ο σούπερ αντικειμενικός, είναι πως δεν ήταν η «κακιά στιγμή», αλλά η στιγμή που η χώρα συγκρούστηκε με τις αμαρτίες της… Πάντα αναρωτιόμουνα ποιες αμαρτίες έκανε η χώρα και στο τέλος της πλήρωσε με 57 νεκρούς, οι περισσότεροι των οποίων πέθαναν από μια μυστήρια πυρκαγιά;.. Και μετά αρχίζει ένα πινγκ πονγκ ερωτήσεων – εκ των προτέρων εγκεκριμένων από τον ΚυΜ Τσο Τάκη, που μου θύμισε τσάι και συμπάθεια κι όχι ανάκριση του πρωθυπουργού από έναν δημοσιογράφο που ψάχνει να βρει την αλήθεια. Θύμιζε μονόλογο θεατρικό… με δυο πρωταγωνιστές να συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον. Το ζητούμενο ήταν οι ιθαγενείς να πειστούν ότι για την ιστορία έφταιγε, ένας σταθμάρχης που κουβαλούσε βαλίτσες και καναδυό υπάλληλοι, Α, και σίγουρα, όλοι οι προηγούμενοι… Τρία χρόνια μετά, ακόμα προσπαθούμε να βρούμε από που προήλθε η πυρόσφαιρα που σκότωσε – από ότι λένε, τους μισούς. Στο μεταξύ, ο ΚυΜ Τσο Τάκη πήρε 41% αποδεικνύοντας ότι οι ιθαγενείς, παραμένουν ιθαγενείς και το μεροκάματο των Θεοδωράκιδων άξιζε τα λεφτά του.
Αυτού του είδους η δημοσιογραφία, δεν είχε και δεν έχει σχέση με αντικειμενική ενημέρωση αλλά με ενημέρωση που θέλει να πλασάρει το αφεντικό του σταθμού, το οποίο πληρώνεται από την κυβέρνηση μέσω κρατικής-πέτσινης διαφήμισης αλλά και φοροαπαλλαγών.
Ο κάθε Θεοδωράκης – δεν είναι προσωπικό το θέμα, στη θέση του μπορείτε να βάλετε πολλά, αν όχι όλα, από τα ονόματα της τηλεδημοσιογραφίας – δεν θα παρέμενε στην θέση του, αν ρωτούσε πράγματα που δεν αρέσουν στο αφεντικό του ή στα αφεντικά της κοινωνίας.
Για την αλήθεια των λόγων μου θα του πρότεινα να ερευνήσει και κατόπιν να ρωτήσει, τον ΚυΜ Τσο Τάκη που μας κυβερνά, σε ποια χώρα στον πλανήτη Γη, η γυναίκα του πρωθυπουργού διατηρεί οφσόρ, γιατί την χρησιμοποιεί;.. Και δεν θέλω ν’ ακούω, ότι αυτά τα διαδίδει ο κίτρινος Βαξεβάνης. Τις οφσόρ τις έχουν κυρίως για να διακινούν χρήματα – μαύρα κατά προτίμηση, δεν τις έχουν έτσι να υπάρχουν, για γούστο. Αν μπαίνουν χρήματα, τι χρήματα είναι αυτά;.. Η πείρα δείχνει ότι μπορούν να προέρχονται είτε από δωροδοκία, είτε από φοροδιαφυγή. Και τα δυο είναι κακά, απλά το πρώτο είναι και επικίνδυνο για την υπόλοιπη κοινωνία.
Όταν ο Ντάν Ράδερ αποφάσισε να πει την αλήθεια…
Μια διδακτική ιστορία, για το τι θα πάθαινε ένας δημοσιογράφος-παρουσιαστής αν παρουσίαζε ένα θέμα μη αρεστό στον κόσμο των αφεντικών του, είναι η ιστορία του Νταν Ράδερ.
Ο Νταν Ράδερ ήταν ο ανάλογος δημοσιογράφος-παρουσιαστής, μεγάλη φίρμα του CBS και παρουσιαστής της εκπομπής Sixty Minutes. Λίγο πριν τις εκλογές για την δεύτερη προεδρική θητεία του Τζορτζ Μπους τζούνιορ… του ηλίθιου, παρουσίασε ένα θέμα που είχε να κάνει με την στρατιωτική θητεία Μπους, στην εθνοφρουρά του Τέξας, την περίοδο του πολέμου του Βιετνάμ. Την ίδια περίοδο που ο Μάικλ Χερ έβλεπε να σκάνε δίπλα του τα πυροτεχνήματα του Τετ και να διαμελίζουν κορμιά πρασινοσκούφηδων, ο Μπους παρουσιαζόταν στην εθνοφρουρά του Τέξας ζητώντας να γίνει πιλότος, όπως ο μπαμπάς του, ο κυβερνήτης του Τέξας εκείνη την εποχή. Από το ρεπορτάζ φάνηκε ότι όχι μόνο δεν έγινε πιλότος, αλλά δεν πάτησε καν στο στρατόπεδο που υπηρετούσε. Η αντίδραση του λευκού οίκου ήταν μια αμήχανη παρουσίαση της μισθοδοσίας και μιας απόδειξης για μια οδοντιατρική εξέταση.
Παρότι δεν έγινε πιλότος, έγινε πρόεδρος και μάλιστα δυο φορές, καλύτερα από τον μπαμπά του. Την δεύτερη φορά απέναντί του, είχε αντίπαλο ένα πιλότο που ήταν στο Βιετνάμ, τον Τζον Κέρι. Τότε στην εκπομπή του, κάνοντας ρεπορτάζ, βγαίνει ο Νταν Ράδερ και δηλώνει ότι ο πρόεδρος που ξεκίνησε δύο πολέμους, ήταν από αυτούς που εκμεταλλευόμενοι τις γνωριμίες της οικογένειας δεν υπηρέτησαν στο Βιετνάμ, αλλά παρέμειναν να υπερασπίζονται τις ακτές του Τέξας από κάποιου είδους επικείμενη εισβολή των σοβιετικών. Την αμηχανία του Λευκού οίκου, έσωσαν οι «αντικειμενικοί» συνάδελφοι παρουσιαστές-δημοσιογράφοι των άλλων καναλιών και κυρίως του FOX. Αυτοί ανακάλυψαν μια γραμματοσειρά αλλαγμένη στα έγγραφα, με συνέπεια η ουσία της καταγγελίας να χαθεί και στην θέση της να επικρατήσει η συζήτηση για την fake γραμματοσειρά. Το αποτέλεσμα ήταν, το CBS υποχρέωσε τον Ράδερ να ζητήσει συγνώμη από τον fake πιλότο Μπους και ξεπλένοντάς τον, να του δώσει την δυνατότητα να κερδίσει για δεύτερη φορά της προεδρικές εκλογές εναντίον ενός πραγματικού πιλότου, υποδυόμενος τον ήρωα καουμπόι, κάτι σε Τζον Γουέιν αλλά στο πιο κοντό και πιο ηλίθιο.
Θα συνιστούσα την εξαιρετική ταινία του Τζέιμς Βάντερμπιλτ, η αλήθεια, που βασίστηκε στο βιβλίο της Μαίρη Μέιπς, Truth and duty: The press, the president and the privilege of power. Η συγγραφέας ήταν η παραγωγός του Ράδερ, την παίζει εξαιρετικά η Κέιτ Μπλάνσετ, απολύθηκε και δεν ξαναδούλεψε ποτέ ξανά στην τηλεόραση, καταγγέλλοντας ότι: «Θέμα μας ήταν αν ο Μπους εκπλήρωσε τη θητεία του. Κανείς δεν μιλάει γι’ αυτό. Όλοι μιλάνε για πλαστογραφίες και συνωμοσίες. Έτσι κάνουν όταν δεν τους αρέσει μια ιστορία. Υποδεικνύουν, φωνάζουν. Αμφισβητούν την πολιτική, την αντικειμενικότητα, την ανθρωπιά μας. Ελπίζοντας ότι κάπου μέσα στη βαβούρα, θα χαθεί η αλήθεια. Κι όταν τελειώσει ο σαματάς… ούτε καν θυμόμαστε ποιο είναι το θέμα. Κι αυτή είναι η συνηθισμένη τεχνική για το ξεπέρασμα των μεγάλων σκανδάλων: Μέσα στη βαβούρα να χαθεί η αλήθεια. Κι όταν κρυώσει και ξεχαστεί η υπόθεση μπορεί να γίνει και βιβλίο best seller και ταινία με παγκόσμια απήχηση. Κι όλοι βγαίνουν τελικά κερδισμένοι από το σκάνδαλο και την σκάνδαλο-φιλολογία.» Ο Νταν Ράδερ τελικά εξαναγκάστηκε σε παραίτηση μετά από είκοσι τέσσερα χρόνια πετυχημένης πορείας στην τηλεόραση. Στην Ελλάδα κάτι ανάλογο έγινε με την παραίτηση-απόλυση της Ελένης Ακρίτα από τα Νέα, όταν τόλμησε να επικρίνει ένα συκοφαντικό δημοσίευμα του Παπαχρήστου παρότι η ίδια είχε δίκιο, η εφημερίδα επέλεξε να στηρίξει το κείμενο του Παπαχρήστου και να στείλει την ίδια αδιάβαστη. Στην μεταδημοκρατία που ζούμε σημασία έχει ο κρότος της είδησης και όχι η δυσάρεστη αλήθεια η οποία πάντα θα περνάει στα ψιλά γράμματα γιατί δεν βολεύει επικοινωνιακά.
2. Διαφήμιση: Οι εφημερίδες που στηρίζονται αποκλειστικά από τους αναγνώστες τους, είναι ήδη ένα είδος προς εξαφάνιση, από την δεκαετία του τριάντα στην Αμερική και σαράντα με πενήντα χρονιά μετά στην Ευρώπη. Η διαφήμιση επέτρεψε στα ΜΜΕ, (έντυπος τύπος, τηλεόραση) να δημιουργήσουν ένα προϊόν το οποίο απευθύνεται σ’ έναν εκπαιδευμένο καταναλωτή. Κατά τον Τσόμσκι η διαφήμιση επιτελεί και έναν λανθάνοντα ρόλο: μειώνει την τάση της κοινωνίας για σύγκρουση προωθώντας καταναλωτικά πρότυπα και αμβλύνοντας την αντίδραση των πολιτών απέναντι στα κακώς κείμενα της εκάστοτε ηγεσίας. Θα μπορούσαμε να αναρωτηθούμε πόσοι Έλληνες ήθελαν τους Ολυμπιακούς αγώνες που ακόμα δεν ξέρουμε πόσο κόστισαν; Η διαφήμιση ορίζει και την διαπλοκή του μέσου, εξίσου με την ιδιοκτησία.
Θυμάμαι πριν χρόνια, θα ήταν το 2012, εποχή Μέγκα με το τρίο της συμφοράς ΤΠΤ – Τρέμη, Πρετεντέρης, Τσίμας – να διακόπτουν τις ειδήσεις, για να διαβάσουν ανακοίνωση-απάντηση της τράπεζας Πειραιώς σε «κακόβουλο» ρεπορτάζ, των Stephen Grey και Νικόλα Λεοντόπουλου – του ειδησεογραφικού πρακτορείου Reuters, ότι η τράπεζα του Μιχάλη Σάλλα χρηματοδότησε… την οικογένειά του, με μυστικά δάνεια εκατό εκατομμυρίων ευρώ και να κατακεραυνώσουν τους δημοσιογράφους, ως συκοφάντες και εκβιαστές. Κανένα μέσο στην Ελλάδα της εποχής δεν δημοσίευσε την είδηση. Όλα όμως δημοσίευσαν την απάντηση της τράπεζας και ορισμένα σαν το Μέγκα, έκαναν και αφιερώματα στην οικογένεια Σάλλα. Σημειώνω εδώ ότι τα χρέη των ΜΜΕ προς τις τράπεζες το 2016 άγγιζαν τα 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ και το ένα τρίτο απ’ αυτά τα χρήματα είχε δοθεί από την τράπεζα Πειραιώς. Η διαφήμιση πάντοτε θα αλυσοδένει τα ΜΜΕ που δεν την αρνούνται. Επίσης η διαφήμιση αναπαράγει τον τρόπο ζωής που παραμυθιάζει τον μικροαστό της μεσαίας τάξης, στο ερώτημα πως ζούμε την ζωή, η απάντηση έρχεται με διάφορα #hashtags του τύπου όλοι μαζί μπορούμε ή όλοι μαζί, σκατά τα κάναμε…
3. Τροφοδοσία των ΜΜΕ: Οι ειδήσεις και τα επιλεγμένα γεγονότα που παρουσιάζονται στα μέσα προέρχονται συνήθως από σταθερές πηγές, συνήθως δελτία τύπου. Σχολιάζονται από δημοσιογράφους, που μπορεί και να πληρώνονται από κάποια υπηρεσία σαν υπεύθυνοι τύπου, χωρίς όμως να δηλώνεται η ιδιότητα τους, αλλά να εμφανίζονται ως ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι, όταν τοποθετούνται για θέμα που αφορά την κυβέρνηση, στην οποία χρωστούν την θέση τους.
Η επιλογή των ειδήσεων, γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε ο σχολιασμός του δημοσιογράφου-παρουσιαστή, να θολώνει ή και να διαστρεβλώνει την είδηση προσπαθώντας άλλοτε να συγκαλύψει και άλλοτε να ωραιοποιήσει μία κατάσταση. Για παράδειγμα, ο Παύλος σκοτώθηκε από χούλιγκαν, για την ομάδα ρε γαμώτο. Ο Ζακ ήταν πρεζόνι και μπήκε για να κλέψει κι ο νοικοκύρης του μαγαζιού μαζί μ’ έναν άλλο νοικοκύρη τον σκότωσαν στο ξύλο, με τις κλωτσιές τους. Α… να μην ξεχάσω, τριάντα αναρχοάπλυτοι, μάλλον του Σύριζα, την εποχή της πανδημίας την έπεσαν στους κακόμοιρους μπάτσους γ-δ που πήγαν να τους ελέγξουν, την ώρα που διέσπειραν την πανδημία κι εκείνοι αμυνόμενοι πάντα… τους έσπασαν στο ξύλο και σας πληροφορώ, ότι τον έναν τον λένε Τάδε Ταδόπουλο και ανήκει στην τάδε συλλογικότητα, άρα κακός, κάτι σαν τους ΑΝΤΙFA του Τραμπ αλλά στο πιο άγριο, γιατί όταν τον κτυπούσανε τα όργανα της τάξης, αυτός κουνιόταν – σαν να χόρευε και φώναζε συνέχεια, πονάω…
Δημιουργείται μια νέα γλώσσα, βασισμένη στην αντικειμενικότητα των ειδικών, η αλήθεια χάνεται μέσα στην εντύπωση της στιγμής, παύει να κρύβεται και γίνεται ορατή. Ο Όργουελ στο 1984, περιγράφοντας την έκδοση του νέου μεγάλου λεξικού, που θα καλύπτει τα όρια της νέας γλώσσας, γράφει παρακάτω.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………
«Η Ενδεκάτη Έκδοση είναι η οριστική» είπε. Δίνουμε στη γλώσσα την τελική της μορφή, τη μορφή που θα έχει όταν κανείς δε θα μιλάει άλλη γλώσσα. Όταν τελειώσουμε, άνθρωποι σαν κι σένα θα πρέπει να την μάθουν απαρχής. Πιστεύεις, θα έλεγα, ότι η κύρια δουλειά μας είναι να εφεύρουμε νέες λέξεις. Αλλά δε συμβαίνει καθόλου κάτι τέτοιο. Καταστρέφουμε λέξεις… δεκάδες, εκατοντάδες λέξεις, κάθε μέρα. Πετσοκόβουμε τη γλώσσα ως το κόκκαλο. Η Ενδεκάτη Έκδοση δεν θα περιέχει ούτε μια λέξη που να μπορεί να θεωρηθεί απαρχαιωμένη πριν από το 2050»
……………………………………………………………………………………………………………………………………………
«Ωραίο πράγμα η καταστροφή των λέξεων. Βεβαίως, το μεγάλο κόψιμο γίνεται στα ρήματα και τα επίθετα, αλλά υπάρχουν επίσης και εκατοντάδες ουσιαστικά που μπορούμε να ξεφορτωθούμε. Δεν είναι μόνο τα συνώνυμα∙ υπάρχουν επίσης και τα αντίθετα. Στο κάτω κάτω, ποιος ο λόγος ύπαρξης μια λέξης που απλώς είναι αντίθετη μιας άλλης; Μια λέξη εμπεριέχει από μόνη της το αντίθετό της. Πάρε, ας πούμε, τη λέξη «καλός». Τι χρειάζεται η λέξη «κακός»; «Μη καλός» είναι το ίδιο και καλύτερο γιατί είναι ακριβώς το αντίθετο του «καλός», ενώ η άλλη λέξη δεν είναι. Αν πάλι θέλεις μια λέξη πιο δυνατή από το «καλός», τι νόημα έχει να υπάρχει ολόκληρη σειρά από αόριστες και άχρηστες λέξεις όπως «θαυμάσιος», «υπέροχος» και όλα τα υπόλοιπα; Η λέξη «δίσκαλος» καλύπτει πλήρως την έννοια ή «τρίσκαλος» αν θέλεις κάτι ακόμα πιο έντονο. Φυσικά, αυτούς τους τύπους τους χρησιμοποιούμε ήδη, αλλά στην τελική έκδοση της Νέας Ομιλίας δεν θα υπάρχει τίποτα άλλο. Στο τέλος όλη η θεωρία του καλού και του κακού θα καλύπτεται από έξι λέξεις μόνο, στην πραγματικότητα από μία και μόνη. Δε βλέπεις τι ομορφιά υπάρχει σ΄ αυτά, Γουίνστον; Φυσικά», πρόσθεσε αμέσως μετά, «η αρχική ιδέα ήταν του Μεγάλου Αδελφού».
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
«Δεν βλέπεις ότι ο όλος σκοπός της Νέας Ομιλίας είναι να στενέψει τα όρια της σκέψης; Στο τέλος θα κάνουμε κυριολεκτικά αδύνατο το έγκλημα της σκέψης, γιατί δεν θα υπάρχουν λέξεις για να το εκφράσει κανείς. Κάθε γενική έννοια που μπορεί ποτέ να χρειαστεί θα καλύπτεται από μια μόνο λέξη, το νόημα της οποίας θα είναι αυστηρά καθορισμένο και όλες οι παραπλήσιές της έννοιες θα έχουν εκλείψει και ξεχαστεί. Ήδη, στην Ενδέκατη Έκδοση, δεν απέχουμε πολύ απ’ αυτό το σημείο. Αλλά η διαδικασία θα συνεχίζεται και πολύ αργότερα, όταν εσύ κι εγώ θα ’χουμε πεθάνει. Κάθε χρόνο ολοένα και λιγότερες λέξεις, και οι ορίζοντες της συνείδησης ολοένα και θα στενεύουν.»
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Η νέα γλώσσα στην πραγματικότητα, ακούγεται μέσα από τα κανάλια, είναι μια γλώσσα που αποδομεί, τρομοκρατεί, διασπά, αντιστρατεύεται κάθε σχήμα που επιβεβαιώνει την συνοχή της ανθρώπινης κοινωνίας, χωρίζει τον κόσμο σε ράτσες, θρησκείες και χρωματιστά πρόσωπα.
Στενεύει τους ορίζοντες της συνείδησης του ανθρώπου σε εικονικές περιγραφές με κείμενα των 140 χαρακτήρων, μαθαίνοντας τους ανθρώπους να σκέφτονται, την μη σκέψη.
4. Κριτική: Ο μηχανισμός αυτός ενεργοποιείται κάθε φορά που η προσέγγιση ενός ζητήματος ξεφεύγει από το πλαίσιο της γενικής συναίνεσης. Αν δούμε την συμπεριφορά των Ελληνικών ΜΜΕ τα τελευταία δέκα χρόνια, θα παρατηρήσουμε σε κάθε προσπάθεια αντίστασης, με κορυφαία στιγμή τον εμπρησμό της ΜΑΡΦΙΝ – κατά την διάρκεια της μεγαλύτερης ίσως πορείας που οργανώθηκε τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα, όπου ο εμπρησμός λίγο πολύ φορτώθηκε στις αναρχικές(;..) συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ, κάτι που πάει να ξαναγίνει και σήμερα, παρότι με υποτυπώδη έρευνα αμέσως φαίνεται η δράση ενός παρακράτους. Μέσα σ’ αυτά τα δέκα χρόνια κάθε διαφορετική αφήγηση αντιμετωπίστηκε άλλοτε με την μέθοδο της εξαφάνισης – δεν εμφανίζεται σε κανένα δελτίο, άλλοτε με τον χλευασμό και άλλοτε με την δυσφήμιση, ώστε να πληγεί η αξιοπιστία του προσώπου που καταγγέλλει ή του θεσμού που ερευνά την καταγγελία. Θυμίζω τι τράβηξαν, οι Μπαξεβάνης, Παπαδάκου και Ντάσκας που ακόμα καταδιώκονται αν και απαλλάχτηκαν από την κατηγορία της σκευωρίας, αλλά και η εισαγγελέας Τουλουπάκη που ερεύνησε την υπόθεση ΝΟVARTIS ή ο Παπαγγελόπουλος που τόλμησε να μιλήσει για την μεγαλύτερη υπόθεση δωροδοκίας πρωθυπουργών, υπουργών και διάφορων παρατρεχάμενων λευκών κολλάρων.
Εκεί που η ερώτηση των δημοσιογράφων-παρουσιαστών, που πληρώνονται με εξαψήφια νούμερα για να ανακατεύουν το μυαλό μας, αν η υπόθεση ΝΟVARTIS είναι σκάνδαλο ή σκευωρία, δεν θα βρει ποτέ απάντηση.
Κι επειδή η ζωή πάντα συνεχίζεται, τον πόλεμο που τρώνε και τον απόλυτο χλευασμό που βιώνουν, οι Ευρωπαίες Εισαγγελείς κυρίες Κοβέσι και Παπανδρέου, λόγω της έρευνας που κάνουν για την απάτη του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ξεκινώντας από τους Πρετεντέρηδες και φτάνοντας μέχρι τον Βορίδη, γνωστό και ως Μάκη του ΟΠΕΚΕΠΕ, ούτε ένα τσιγάρο δρόμος…
5. Κατασκευή εχθρών: Ο Ρενέ Ζιράρ στο Κεκρυμμένα από καταβολής, λαλεί πως: «ο πολιτισμός αρχίζει πάντα ως τάφος», δηλώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ότι, μια κοινωνία σε κρίση θυσιάζει πάντα ένα εξιλαστήριο θύμα – το αποκαλεί αποδιοπομπαίο τράγο, έχοντας σαν στόχο να ξαναβρεί την ομόνοια και μέσω αυτής, να ξεπεράσει την κρίση. Στις σημερινές κοινωνίες ο αποδιοπομπαίος τράγος είναι ένας κατασκευασμένος κοινός εχθρός. Αυτό βοηθά, στον αποπροσανατολισμό της κοινωνίας και τον περιορισμό της ικανότητας των πολιτών για συσπειρωμένη μαζική αντίδραση.
Οι κομμουνιστές, για πολλά χρόνια ήταν οι αγαπημένοι αποδιοπομπαίοι τράγοι του καπιταλισμού στην Ελλάδα, μέχρι και χούντα κάναμε για να προστατευτούμε από δαύτους. Μέχρι την στιγμή που ο… εθνάρχης Καραμανλής – ο παλιός, τους έκαμε νόμιμους…
Η κατασκευή ενός εχθρού, προϋποθέτει την ύπαρξη μιας αυστηρά οριοθετημένης κοινωνίας.
Μια μορφή έμμεσης δημοκρατίας νομιμοποιεί την τάξη των πραγμάτων, γράφοντας το σενάριο.
Το σενάριο, χρειάζεται δυο αντιπάλους να παλεύουν για την εξουσία. Η ιδεολογία δεν παίζει κανένα ρόλο αντίθετα μετατρέπεται σε μηχανισμό πωλήσεων. Οι πολιτικοί γίνονται πωλητές της εικόνας τους. Δεν ήταν τυχαία η ρήση που ξέφυγε από τον ΚυΜ Τσο Τάκη, σημασία έχει η επικοινωνία και όχι η ουσία. Οι πολίτες βάσει σεναρίου, εκπαιδεύονται να δείχνουν ευτυχισμένοι γιατί είναι πεπεισμένοι ότι δεν υπάρχει εναλλακτική.
Από τον Όμηρο και δώθε, οι εχθροί της εξουσίας είναι άσκημοι, στραβοκάνηδες, κουτσοί από το ένα πόδι, με μαζεμένους ώμους και μακρουλό φαλακρό κεφάλι σαν τον Θερσίτη, που τόλμησε να διαμαρτυρηθεί για τα δέκα χρόνια που πολεμά μακριά από το σπίτι του για κέρδη, όχι δικά του, αλλά των Βασιλάδων που κήρυξαν τον πόλεμο. Ο Όμηρος ή οι Όμηροι της εποχής – σαν τους δημοσιογράφους-παρουσιαστές της σημερινής εποχής, παρουσιάζει την ιστορία από την μεριά της εξουσίας, κάτι σαν τα σημερινά δελτία τύπου. Περιγράφει τον Θερσίτη να διαμαρτύρεται από ζήλια και φθόνο, γιατί ήταν κοινωνικά κατώτερος από τον Αγαμέμνονα ή τον Οδυσσέα. Και συμπεραίνει, πως καλώς τον έκανε μαύρο στο ξύλο ο Οδυσσέας. Ο πολυμήχανος παίζει και να ήταν ο πρώτος ματατζής.
Στα νεότερα χρόνια την θέση του Θερσίτη ή των βαρβάρων, πήραν φυλές (Μαύροι, Τσιγγάνοι), θρησκευτικές μειονότητες (Εβραίοι), κομμουνιστές, αναρχικοί αλλά και σεξουαλικές μειονότητες.
Οι νοικοκυραίοι κυρ Παντελήδες του ΣΚΑΙ, σίγουρα ένιωσαν πιο ασφαλείς, όταν σε δημόσια θέα έβλεπαν να σκοτώνουν με τις κλωτσιές τον Ζακ/Zackie. Ο Πρωκτοσαλταδώρος, ακόμα θα μπορούσε να τον αποκαλεί, «αυτό το τζάνκι που μπήκε να κλέψει την περιουσία του καλού ανθρώπου». Και οι νοικοκυραίοι κυρ Παντελήδες δολοφόνοι, παρότι καταδικάστηκαν σε δέκα χρόνια φυλακή… οι πονόψυχοι υπηρέτες δικαστές, τους απελευθέρωσαν, γιατί τους φάνηκαν κάλοι και τίμιοι άνθρωποι. Ενώ τον άλλο, εκείνον το Μιχαηλίδη που έκανε μια απόπειρα ληστείας, οι ίδιοι πονόψυχοι δικαστές τον καταδίκασαν σε είκοσι χρόνια και λίγα του είναι κι ας πεθάνει μέσα στην φυλακή. Ή τον Γιωτόπουλο που δεν αποφυλακίζεται μετά από 24 χρόνια γιατί δεν γουστάρουν η Ντόρα – της γνωστής οικογένειας και οι Αμερικάνοι.
Τα ΜΜΕ εκπαιδεύουν την κοινωνία στην αποδοχή κάθε μορφής βίας για την πάταξη κάθε εχθρού, κορυφαίο παράδειγμα ο Κουφοντίνας, που σχεδόν, έφτασε να πεθάνει και κανείς δημοσιογράφος-παρουσιαστής δεν αναρωτήθηκε τι ζητάει και κάνει απεργία πείνας, αντίθετα αναπαρήγαγαν τα δελτία τύπου της κυβέρνησης, παρουσιάζοντάς τον σαν έναν στυγνό εκβιαστή της τέλειας δημοκρατίας τους. Αυτής της δημοκρατίας που ξέρει και ζητά να συγχωρήσει τους εχθρούς της… όπως ο Παττακός που έκατσε φυλακή δεκαπέντε χρόνια, αποφυλακίστηκε το 1990 για λόγους ανήκεστης βλάβης υγείας και ενώ είχε αποταχθεί, του δόθηκε και σύνταξη στρατηγού, τιμής ένεκεν, από τον ΚωΜ Τσο Τάκη πατήρ. Μικρή σημασία έχει ότι πέθανε το 2016 και ότι ο τιτανοτεράστιος εθνάρχης δήλωνε, ότι όταν λέμε ισόβια εννοούμε ισόβια.
Στο πολυτεχνείο πέθαναν κοντά εκατό άνθρωποι, άλλοι σακατεύτηκαν από τα βασανιστήρια, αλλά η δημοκρατία μας επειδή είναι μεγαλόψυχη και ξέρει να συγχωρεί, απελευθερώνει και δίνει σύνταξη, στους δολοφόνους τους.
Μόνο που αυτό δεν ισχύει για όλο το πολιτικό φάσμα, έτσι ο Κουφοντίνας μετά από δεκαεννιά χρόνια στην φυλακή, παλεύει για αυτονόητα δικαιώματα που του στερεί αυτή η «μεγαλόψυχη» δημοκρατία τους. Κι αν για τον Κουφοντίνα η δικαιολογία είναι οι έντεκα νεκροί.
Τι να πούμε για την Ηριάννα – μια άλλη σουρεαλιστική περίπτωση δίωξης, η οποία έκατσε στην φυλακή περίπου ένα χρόνο προσπαθώντας να αποδείξει ότι δεν είναι ελέφαντας. Πρωτόδικα καταδικάστηκε δεκατρία χρόνια κάθειρξη για συμμέτοχη στους πυρήνες της φωτιάς. Επιβαρυντικά στοιχεία ήταν η σχέση με κάποιον κατηγορούμενο, τον οποίο και παντρεύτηκε, ο οποίος όμως αθωώθηκε, πολύ πιο πριν. Ένα μεταφερόμενο γενετικό αποτύπωμα και ένα ταξίδι της στην Βαρκελώνη, που θεωρήθηκε από την εισαγγελέα, πόλη των αναρχικών!..
Οι καλύτεροι υπηρέτες της χούντας βρέθηκαν ανάμεσα σε δικαστές και αεροπαγίτες. Α και για να μην ξεχνιόμαστε και σε καθηγητές Πανεπιστημίου… Και κανείς ποτέ δεν τιμωρήθηκε.
Dumile Feni | You Wouldn’t Know God if He Spat in Your Eye (1975)
Στα πέντε αυτά φίλτρα εγώ που δεν είμαι ειδικός και ανήκω στον λαό, στ’ όνομα του οποίου όλοι μιλάνε και σχεδιάζουν πως να τον σώσουν – ενώ τον γ.. ασελγούν, θέλω με το φτωχό μου το μυαλό να προσθέσω και μερικά ακόμα φίλτρα. Τολμώ λοιπόν, να συνεχίσω την αρίθμηση.
6. Εκπαίδευση: Ο ρόλος της εκπαίδευσης είναι διττός, μέσα στα σχολεία διαμορφώνονται οι αυριανοί πολίτες-υπήκοοι καταναλωτές, μαθαίνοντας την χαρά της μη σκέψης. Κάποτε πιτσιρικάς ον, ήμουνα στον Ρήγα, πιστός ακόλουθος του συνθήματος «Ε.ΚΟ.Ν ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ο κάθε σέξι νέος», με θυμάμαι εμένα και κάποιους άλλους να μιλάμε, για μια παιδεία για όλους, ανοικτή στην κοινωνία και τις αντιφάσεις της, που να δημιουργεί πρώτα ανθρώπους-πολίτες του κόσμου και κατόπιν επιστήμονες. Φυσικά τότε δεν μας άκουγε σχεδόν κανείς, άλλωστε ήμασταν ρεφορμιστές, άρα καλά να πάθουμε. Αυτό ερχόταν σε απόλυτη αντίθεση με τον στόχο, της άρχουσας τάξης των ιδιοκτητών του κόσμου μας, που ήταν… είναι… και θα είναι… μια παιδεία ανοικτή στην αγορά και της ανάγκες της, που θα παράγει όσους άριστους τεχνοκράτες χρειάζεται, με ζητούμενα προσόντα την αποανθρωποποίηση και την θέληση του «άριστου» νικητή, πέρα από τις γνώσεις – οι οποίες δεν είναι και τόσο απαραίτητες. Οι θέσεις είναι συγκεκριμένες, οι πιο δυνατοί κερδίζουν οι αδύναμοι χάνουν. Οι υπόλοιποι, μπορούν κάλλιστα να καλύψουν θέσεις ψυκτικών, εφαρμοστών και μπάρμαν, αυτοί συνήθως χρειάζονται μόνο ένα πτυχίο. Κι αν πάλι δεν θέλουν, ε, τότε να πάνε να γ.. ασελγηθούν.
Πόσο κοστίζει η σπουδή του αρίστου;
Σήμερα η εκπαίδευση ιδιωτικοποιείται έτσι η πρόσβαση στα παιδιά που προέρχονται από τα φτωχότερα στρώματα, γίνεται απαγορευτική. Για να σπουδάσει οποιοσδήποτε που ανήκει στο 90% πρέπει να χρεωθεί με δάνεια που πολλοί αδυνατούν να αποπληρώσουν. Στις ΗΠΑ, που αποτελούν το παράδειγμα προσαρμογής για τον υπόλοιπο κόσμο, το κόστος των σπουδών αρχίζει από 9000 δολ. Και φτάνει τις 40000 δολ., τον χρόνο. Έτσι με απλή αριθμητική για να πάρεις το πρώτο πτυχίο, Μπάτσελορ το αποκαλούν, χρειάζεται να πληρωθεί το πανεπιστήμιο με ένα ποσό που αρχίζει από 36000 δολ και φτάνει τις 120000 δολ., χώρια αυτά που χρειάζεσαι για να ζήσεις. Στην κοινωνία όμως την σημερινή, αυτό δεν είναι αρκετό γιατί χρειάζεσαι και Μάστερ αλλά και Διδακτορικό τα οποία είναι πολύ ακριβότερα.
Όταν βρίσκεσαι να χρωστάς στα εικοσιπέντε σου, πενταψήφια ή εξαψήφια νούμερα που πρέπει να πληρώσεις, έχεις σαν μοναδική επιλογή να βρεις την καλοπληρωμένη θέση, που όμως είναι προσβάσιμη, μόνο σε όσους είναι περισσότερο ευέλικτοι με την συνείδησή τους. Αυτοί άλλωστε είναι και οι περίφημοι τεχνοκράτες επιστήμονες που εμφανίζονται να συμμετέχουν σε διάφορες επιτροπές (τρόικα, λοιμωξιολόγοι, επιτροπή Πισσαρίδη κλπ.), νομιμοποιώντας αποφάσεις απόλυτα καταδικαστικές για τις ζωές μας. Αυτοί είναι και που ξεχρεώνουν γρήγορα τα φοιτητικά δάνειά τους. Οι αμοιβές εξαγοράζουν κάθε συνείδηση. Οι υπόλοιποι μπορούνε να πάνε να… δουλεύουν όλη τους την ζωή χωρίς να μπορούν να ξεχρεώσουν, αντίθετα πολλοί, λόγω της κρίσης, βλέπουν ότι ενώ έχουν πληρώσει ένα μεγάλο ποσόν, συνεχίζουν σαν τον Σίσυφο να πηγαίνουν και να πηγαίνουν στο ταμείο, μέχρι να φύγουν από τον μάταιο τούτο κόσμο.
Ίσως η επόμενη μεγάλη τραπεζική κρίση που θα ξεκινήσει πάντα από την Αμερική και θα απλωθεί πάλι σ’ όλο τον κόσμο θα είναι τα φοιτητικά δάνεια, αφορούν ένα ποσό γύρω στο 1,5 τρις δολ. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.
«Όταν κανένα τμήμα της κυρίαρχης τάξης δεν μπορεί να επιβάλει την ηγεσία του στον «συνασπισμό της εξουσίας», τότε το φασιστικό κράτος αντικαθιστά το δημοκρατικό κοινοβουλευτικό πολίτευμα, ως λύση στην κρίση της καπιταλιστικής κοινωνίας, η οποία απειλείται από την οργανωμένη εργατική τάξη». Αυτά είπε προδιαγράφοντας το πορτοκαλί σήμερα που βιώνουμε και ένα βράδυ, στις 3 Οκτώβρη του 1979, πήγε στην βιβλιοθήκη του, πήρε αγκαλιά τα βιβλία του και πήδηξε στο κενό, από τον 13ο όροφο της πολυκατοικίας που έμενε στο Παρίσι.
Ιδεολογικοί μηχανισμοί.
Η εκπαίδευση μέχρι τώρα στην Ελλάδα, σαν μέρος του καπιταλιστικού κρατικού μηχανισμού, εξέφραζε με αντικειμενικό τρόπο τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης των ιδιοκτητών. Αυτό κατά τον Πουλατζά2, έδινε μια σχετική αυτονομία ιδιαίτερα στο σχολικό σύστημα, που αποτελεί έναν ιδεολογικό κρατικό μηχανισμό, σε σχέση με τον υπόλοιπο κατασταλτικό μηχανισμό του κράτους (στρατός, μπάτσοι γ-δ, δικαιοσύνη, δημόσια διοίκηση κλπ.). Αυτή η αυτονομία έδινε στο μαθητικό αλλά και φοιτητικό κίνημα τη δυνατότητα, να αντιστέκεται στην καταπάτηση των δικαιωμάτων του, αμφισβητώντας την αστική εξουσία. Αυτό γινόταν γιατί το σχολείο έπαιζε έναν εν δυνάμει κατανεμητικό ρόλο, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση στις κατώτερες τάξεις και κυρίως στην μεσαία τάξη των μικροαστών, ότι οι καλύτεροι και οι πιο άξιοι θα καταφέρουν να ανέλθουν κοινωνικά, ώστε να γίνουν κι αυτοί μέλη της άρχουσας τάξης των εκλεκτών ιδιοκτητών του κόσμου ή να εισχωρήσουν στο 10% των υπόλοιπων παρατρεχάμενων λευκών κολάρων του συστήματος. Στατιστικά κατά τον Πουλατζά αυτό δεν επιβεβαιώνεται από καμιά έρευνα.
Στην Ελλάδα μέχρι και σήμερα υπήρχε μια ιδιαίτερη ανιούσα κινητικότητα και πρόσβαση στην ανώτατη παιδεία παιδιών από κατώτερες τάξης, σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Κατά κάποιο τρόπο, πολύ περισσότερα παιδιά των εργατών και των αγροτών μας, σπουδάζουν και τελειώνουν αυτό το «άθλιο, βρώμικο, παραβατικό και υποβαθμισμένο πανεπιστήμιο», από τους ανάλογους Ευρωπαίους που φοιτούν σε πεντακάθαρα πανεπιστήμια, που δεν τα καταλαμβάνουν και δεν κτίζουν τους καθηγητές μέσα στην αίθουσα. Αυτή, κατά κάποιον τρόπο, ήταν η συμφωνία της ελληνικής αστικής τάξης με τις κατώτερες κοινωνικές τάξεις, οι οποίες πάντα θα δηλώνουν ριζικά αντίθετες με οποιαδήποτε προσαρμογή του σχολικού συστήματος στις «ανάγκες της αγοράς», μέχρι νεοτέρας…
Εξαρχής, η αστική εξουσία προσπάθησε να ελέγξει την πρόσβαση και να διακόψει αυτόν τον πανεπιστημιακό πληθωρισμό, ακόμα κι ο Βενιζέλος δεν τα κατάφερε. Το μόνο που κατάφερε διαχρονικά ήταν, να δημιουργήσει πανεπιστήμια με λειψή χρηματοδότηση, όπου οι φοιτητές σπούδαζαν χωρίς κρατική ενίσχυση, πέρα απ’ το υστέρημα των οικογενειών τους.
Πρέπει να λάβουμε υπόψιν και έναν ακόμα παράγοντα, το φοιτητικό κίνημα που αντιστάθηκε σε κάθε προσπάθεια προσαρμογής στους νόμους της αγοράς, η οποία φυσικά, για άλλη μια φορά θα βαφτιζόταν εκσυγχρονισμός. Πάντα αναρωτιόμουνα τι γινόταν όλος αυτός ο κόσμος, που στην φοιτητική του ζωή περνούσε από την αριστερά και στην κανονική ζωή, σαν να ξυπνούσε… έμπλεκε με τις δύο εκδοχές της αστικής εξουσίας. Τι είναι αυτό που γίνεται και οι νέοι άνθρωποι με το που τελειώνουν τις σπουδές και εντάσσονται στην παραγωγή, ξεχνούν τα όνειρα της νιότης; Γιατί περνούν απ’ την αλληλεγγύη, στο εγώ και η πάρτη μου; Πότε εγκαθίσταται το σόφτγουερ του μικροαστού, στον εγκέφαλο των νέων ανδρών και γυναικών; Κι εδώ φαίνεται ο τρίτος και πιο σημαντικός, για την καπιταλιστική κοινωνία, ρόλος του σχολικού συστήματος, στην κοινωνική μηχανική. Ο ρόλος αυτός συνίσταται:
Α. Σαν κατανοητικός μηχανισμός εξασφαλίζει και να αναπαράγει την κοινωνική ανισότητα. Επιβάλλοντας με έμμεσο τρόπο στα παιδιά, της άρχουσας τάξης των ιδιοκτητών, των εργατών, αγροτών και μικροαστών να καταλήξουν, στην τάξη των γονιών τους.
Β. Να διασφαλίσει την ταξική καταπίεση, ξεπερνώντας τον κατανεμητικό μηχανισμό με την διαρκή εκπαίδευση και ανάλογη διαμόρφωση των χαρακτήρων, με την επιβολή μιας ιδεολογίας της άρχουσας τάξης των ιδιοκτητών. Μαθαίνεις ότι ο κόσμος ανέκαθεν είχε ιδιοκτήτες, αυτή ήταν η τάξη των πραγμάτων διαχρονικά. Το δίκαιο στην ζωή ρυθμίζεται από τα δικαιώματα των ιδιοκτητών του κόσμου, νομοτελειακά.
Το περιεχόμενο της παιδείας αναπαράγει πάντα την κυρίαρχη ιδεολογία.
Σήμερα το ζητούμενο προϊόν της εκπαίδευσης είναι οι άψυχοι τεχνοκράτες.
Το καλύτερο είναι ότι δεν χρειάζεται να είναι και άριστοι επιστήμονες για να κάνουν για την δουλειά, όπως καλή ώρα ο Ντάισελμπλουμ γνωστός και από σύνθημα της εποχής «Γερούν γερά», είχε, αλλά δεν είχε, πάρει πτυχίο από το πανεπιστήμιο του Κορκ στην Ιρλανδία. Ποιος είπε ότι χρειάζεται πτυχίο για να καταστρέφεις χώρες και ζωές.
Γ. Με την εσωτερική του δομή, οργανωμένη ιεραρχικά, αντιδημοκρατικά και γραφειοκρατικά, δημιουργεί, αντί για ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες, πολίτες-υπηκόους καταναλωτές, πρόθυμους να υπακούν πειθήνια τις κάθε είδους αρχές και φοβικούς, απέναντι σε κάθε τι διαφορετικό. Αυτούς που εγώ αποκαλώ μικροαστούς της μεσαίας τάξης.
Δ. Όσο ανεβαίνουμε στο σχολικό σύστημα μαθαίνουμε να περιφρονούμε συστηματικά την χειρωνακτική εργασία, εμείς μαθαίνουμε να χρησιμοποιούμε το μυαλό μέσα από την μόρφωση, άρα είμαστε ανώτεροι από το άξεστο εργατικό δυναμικό, τους αγράμματους που δεν μορφώθηκαν. Αυτό για όσους δεν καταλαβαίνουν συνιστά ένα είδος ρατσισμού και είναι ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμα γιατί δικαιώνει την καταπίεση των κατώτερων τάξεων και δικαιολογεί την ανερχόμενη ιδεοληψία της μεσαίας τάξης.
Ε. Τέλος αναπαράγει την ανισότητα του φύλου σε όλα τα επίπεδα υπέρ του άνδρα. Το μόνο που μπορώ να πω είναι, ας αναρωτηθούμε πόσες γυναίκες ξέρουμε που να παίρνουν θέσεις εξουσίας στην καπιταλιστική κοινωνία μας; Είναι γυναίκες αυτές που φτάνουν να κυβερνήσουν ή μεταλλάσσονται σ’ ένα είδος – που η Λένα Πλάτωνος αποκαλεί, γυναίκες ίσως άνδρες και άνδρες ίσως χάντρες.
Μεγάλο το παράδειγμα της Θάτσερ που είναι η μοναδική περίπτωση πολιτικού που όταν πέθανε, ο λαός έκανε πάρτι και χόρευε φωνάζοντας, ψόφησε η Σκύλλα.
7. Κοινωνική δικτύωση: Η ελεύθερη διακίνηση της πληροφορίας μέσω του διαδικτύου διευρύνει τα όρια της ελευθερίας μας. Αυτό σημαίνει ότι η πρόσβαση στην πληροφορία αποτελεί από κοινωνική άποψη, δικαίωμα… Ίσως… Κάτι ανάλογο με την πρόσβαση στον ηλεκτρισμό ή το νερό, είναι ένα κοινωνικό δικαίωμα εφοδιασμού… Μέχρι νεοτέρας…
Ο πρώτος που το ψυλλιάστηκε αυτό, ήταν ο Ζούκεμπεργκ ιδρύοντας το Facebook έφτασε σήμερα να έχει το πιο διαδραστικά επιδραστικό μέσο στον πλανήτη Γη. Τα 3,5 δισεκατομμύρια χρήστες, είναι σχεδόν δυο φορές ο πληθυσμός της Κίνας. Θα το περιέγραφα σαν με μια λεωφόρο γεμάτη διακλαδώσεις προς κάθε κατεύθυνση. Όλοι είναι εκεί, μαζί με τους φίλους τους, πολλοί γνωρίζονται, μόνο μέσω της οθόνης. Όλοι μαθαίνουν να γράφουν την ιστορία της ζωής τους. Όλοι αποκτούν τα δεκαπέντε λεπτά δημοσιότητας που τους αναλογούν, μέσω των likes. Όλοι είναι καταγραμμένοι, μέσω των προφίλ που περιγράφουν τους εαυτούς τους, το κακό είναι… ότι περιγράφουν και τους φίλους τους. Όλοι είναι ανοικτοί σε καλέσματα των διάφορων πολιτικών ομάδων, ψάχνοντας πάντα τον όμοιο. Όλοι είναι πεπεισμένοι, ότι συμμετέχουν σαν χρήστες σ’ ένα δημοκρατικό μέσον. Κι εδώ είναι μεγάλος μύθος, γιατί ο κόσμος του Facebook, είναι ο πιο επιτηρούμενος κόσμος και γέρνει πάντοτε, προς την μεριά της άρχουσας τάξης των ιδιοκτητών της κοινωνίας. Και σίγουρα σε γνωρίζει καλύτερα απ’ ότι γνωρίζεις εσύ τον εαυτό σου.
Οι αλγόριθμοί του είναι ρυθμισμένοι ώστε να μπλοκάρουν αναρτήσεις, όταν θίγουν τις κατεστημένες αλήθειες, σαν παραβιάσεις των όρων της κοινότητας, που οδηγούν την κοινότητα… σε εμφύλιο. Ενώ για να μπλοκάρουν τον Τραμπ έπρεπε να φτάσουν οι υποστηρικτές του να κάνουν ντου από παντού στον Λευκό Οίκο με τα γνωστά αποτελέσματα και τις άγνωστες μακροπρόθεσμα συνέπειες.
Στην σημερινή μεταμοντέρνα κοινωνία ζούμε παράλληλες μοναχικές ζωές που μπορούν πολλές φορές να συναντηθούν μόνο στο άπειρο. Μιλάμε για πολύ μοναξιά… Ο άνθρωπος ή η εταιρία που θα κατόρθωνε να διασυνδέσει ή ακόμα καλύτερα να διαμοιράσει τις μοναξιές των ανθρώπων, θα μπορούσε να ελέγξει όλο τον κόσμο.
Οτιδήποτε κυκλοφορεί είναι προσωποποιημένο για την κάθε ομάδα χρηστών. Κι εδώ είναι που εφαρμόζεται η μετα-αλήθεια. Η αλήθεια της είδησης, που θα διαβάσει και θα διαδώσει κάθε χρήστης ή ομάδα χρηστών, είναι η αλήθεια που θα σερβίρει το ίδιο το μέσον ενημέρωσης, μέσω της πλατφόρμας του Facebook. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να δημιουργούνται τεχνητές εντάσεις και να χαράσσονται ψεύτικες διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στο σύνολο του πληθυσμού. Για παράδειγμα, μετά την δολοφονία του Φλόιντ, διάφοροι ύποπτοι λογαριασμοί καλούσαν, μέσω του Facebook και του twitter – τώρα Χ, τους μεν μαύρους να επιτεθούν εναντίον των λευκών ώστε να πάρουν το αίμα τους πίσω και τους λευκούς proud boys να ξανακερδίσουν τις πόλεις τους. Άλλωστε ακόμα υπάρχουν άνθρωποι στην Αμερική που πιστεύουν ότι ο θάνατος του Φλόιντ ήταν σκηνοθετημένος.
8. Η οικονομία της επιτηρούμενης τροποποίησης: Ο κάθε άνθρωπος πιστεύει ότι είναι ελεύθερος, αυτό του λέει το είδωλό του στον καθρέπτη, όταν το ρωτά. Εγώ, από την άλλη πιστεύω ότι είμαστε πίθηκοι που μαθαίνουν, μέσα από την μίμηση, να σκέφτονται, να αγαπούν και να χορεύουν.
Μια παρακαταθήκη μας από τον πίθηκο είναι ότι λειτουργούμε σαν αγέλη.
Η άρχουσα τάξη των ιδιοκτητών, παίζει τον ρόλο του κυρίαρχου αρσενικού, στην αγέλη των ανθρώπων. Αυτό το κατάλοιπο ποτέ δεν αμφισβητήθηκε από κανέναν, είναι εγγεγραμμένο στην γενετική μνήμη που προέκυψε από την συνεχή εκπαίδευση των ανθρώπων, από τους ενίοτε μηχανισμούς εξουσίας του ανθρώπινου είδους, τα ιερατεία ανύπαρκτων θεών, τους τύραννους, τους βασιλιάδες ή κυβερνήτες εκλεγμένους, αλλά και εν δυνάμει, υπαλλήλους των ιδιοκτητών.
Φοβισμένοι φονιάδες.
Το πρώτο πράγμα που έμαθε να σκέφτεται, ο πρώτος άνθρωπος, ήταν ο φόβος.
Μιλάμε για τον αρχέγονο φόβο ενός όντος που δεν είχε τίποτε άλλο πέρα από δυο χέρια, δυο πόδια για να τρέχει και να σκαρφαλώνει και ένα εκκολαπτόμενο μυαλό.
Είναι εξαιρετική η περιγραφή του Κιούμπρικ – στην ταινία του Οδύσσεια του Διαστήματος, της στιγμής που ο λιγότερο τρομαγμένος πίθηκος-άνθρωπος3 συνειδητοποιεί ότι ένα κόκκαλο, δεν είναι μόνο ένα κόκκαλο, αλλά κάτι παραπάνω. Νιώθει κάτι μέσα του όταν το παίρνει στα χέρια του και το κοίτα. Αρχίζει να παίζει, ανεβοκατεβάζοντας το κόκκαλο πάνω στα άλλα κόκκαλα, απομεινάρια από τον σκελετό ενός ζώου, κάθε φορά αυξάνει την δύναμη του κτυπήματος. Λίγο πιο κάτω είναι το κεφάλι του ζώου, αυτό τρώει το πιο ισχυρό κτύπημα και γίνεται θρύψαλα, ο πίθηκος-άνθρωπος βρυχάται χαρούμενος. Αρχίζει να καταλαβαίνει… Λίγο μετά οδηγεί την ομάδα του, στην λίμνη από την οποία, τους έχει διώξει μια άλλη μεγαλύτερη ομάδα πιθήκων, τους οποίους και προκαλεί, μόνο με την εμφάνισή του. Ο ίδιος, στέκει ακίνητος για λίγο, δεν ακούει τις κραυγές του υπόλοιπου κοπαδιού που δειλιάζοντας, του φωνάζουν να φύγει, πλησιάζοντας το μεγαλύτερο κοπάδι.
Μέχρι τότε είναι θύματα, έρμαια στις ορέξεις οποιουδήποτε σαρκοβόρου ζώου.
Γυρίζει, τους κοιτά κραδαίνοντας στο δεξί του χέρι το κόκκαλο – σαν να κρατά ρόπαλο, ακόμα δεν είναι σίγουρος τι μπορεί να κάνει μ’ αυτό. Ο αντίπαλος του, τον πλησιάζει φωνάζοντας, δεν φοβάται, ακόμα, δεν γνωρίζει και ούτε θα προλάβει να γνωρίσει.
Με μια κίνησή του, ο πίθηκος-άνθρωπος του σπάει το κεφάλι με το κόκκαλο, διαπράττοντας τον ιδρυτικό φόνο του είδους μας. Ταυτόχρονα κατοχυρώνει την κυριότητα της λίμνης, που αποτέλεσε το μήλον της έριδας των δύο πιθηκομάδων. Είναι ήδη το κυρίαρχο αρσενικό και οδηγεί την ομάδα-φυλή του στη νέα εποχή, την εποχή του ανθρώπου…
Βρισκόμαστε δύο εκατομμύρια χρόνια πριν.
Δεν νομίζω ότι άλλαξε κάτι μέχρι σήμερα, την εποχή της επιστήμης και της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ο καπιταλισμός είναι η μετεξέλιξη όλων των προηγούμενων μορφών βίας της εξουσίας, δεν είναι κάτι καινούργιο αντίθετα, είναι ότι πιο παλιό υπάρχει, φυτεμένο σαν γενετική μνήμη στο μυαλό του καθενός. Όσο αδιανόητο είναι σήμερα, για την μεσαία τάξη των Μικροαστών, να αμφισβητήσει την εξουσία της άρχουσας τάξης, εξίσου αδιανόητο ήταν και πριν χίλια χρόνια, ή πέντε, ή δέκα χιλιάδες χρόνια να αμφισβητήσουν οι δούλοι αλλά και οι ελεύθεροι υπήκοοι, την κυριαρχία βασιλιάδων, ιερατείων, φεουδαρχών. Η εκάστοτε αμφισβήτηση όταν σοβάρευε πνιγόταν πάντα στο αίμα, αυτό από μόνο του κάνει τον φόβο πάντα επίκαιρο. Ο κόσμος μας είναι κόσμος μικροαστών, που μπορεί να κουβαλάνε τεράστια εγώ, αλλά στην τελική παραμένουν μικροαστοί που πάντα θα φοβούνται και την σκιά τους. Πάντα πιστοί στο δόγμα του νόμου και της τάξης, κλειστοί σε κάθε ιδέα ανατροπής, συντηρούν ένα σύστημα που η λειτουργία του πολλές φορές φτάνει στα όρια της ύβρεως.
Η εύρυθμη λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος βασιζόταν πάντα στην κοινωνική συναίνεση, ενίοτε χειραγωγούμενη, από ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους. Αυτοί, κατά τον Αλτουσέρ, ξεκινούν από το σχολείο και την ίδια την λειτουργία της οικογένειας, περνούν από την θρησκεία και τον πολιτισμό, στην πολιτική και τον συνδικαλισμό, δημιουργούν νόμους και τους επιβάλουν μέσω των ΜΜΕ και των κοινωνικών δικτύων. Τα περισσότερα από τα παραπάνω ανήκουν σε ιδιωτικούς φορείς, παρότι αναγνωρίζονται ως κρατικοί, γιατί συνεπικουρούν στην βασική λειτουργία του κράτους, που είναι η αναπαραγωγή του. Ενώ το κράτος αποτελεί ένα ενιαίο μηχανισμό καταστολής που λειτουργεί με την βία, οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους λειτουργούν δημιουργώντας ιδεολογία. Παρόλα αυτά κάτι λείπει κι αυτό είναι η πρόληψη ενεργειών, εχθρικών προς το κράτος και κατ’ επέκταση προς την κυρίαρχη ιδεολογία της άρχουσας τάξης των ιδιοκτητών του κράτους.
Συνεχίζεται….
